Quy trình Kỹ thuật hướng dẫn người liệt nửa người ra vào xe lăn

KỸ THUẬT HƯỚNG DẪN NGƯỜI LIỆT NỬA NGƯỜI RA VÀO XE LĂN

1. ĐẠI CƯƠNG

• Xe lăn là phương tiện để nâng đỡ cơ thể và giúp cho người bệnh di chuyển được dễ dàng. Qua đó, giảm thiểu hậu quả của việc bất động hay nằm lâu và tạo điều kiện cho người bệnh phấn khởi trở lại các sinh hoạt hằng ngày, giúp đỡ họ có cơ hội bình đẳng, tái hội nhập tham gia vào các hoạt động trong gia đình, xã hội.

2. CHỈ ĐỊNH

• Dùng trong trường hợp người bệnh liệt nửa người không thể đi lại được

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

• Tư thế bị biến dạng (vẹo cột sống hay gù lưng).

4. THẬN TRỌNG

• Loét ở vùng mông.
• Thoát vị đĩa đệm

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện:

a) Nhân lực trực tiếp:

• Bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng.
• Kỹ thuật y phục hồi chức năng.

b) Nhân lực hỗ trợ:

5.2. Thuốc:

5.3. Vật tư:

• Tấm ván lướt
• Đai thắt lưng an toàn
• Khẩu trang y tế
• Cồn sát khuẩn hoặc dung dịch khử khuẩn tay chứa cồn
• Khăn lau tay

5.4. Thiết bị y tế:

• Xe lăn tay.
• Thanh song song.

5.5. Người bệnh:

• Người thực hiện giải thích cho người bệnh, người chăm sóc về kỹ thuật trước khi thực hiện: mục đích, các bước tiến hành, biến chứng, nguy cơ có thể xảy ra ...
• Tư thế người bệnh phải thoải mái, thuận tiện
• Trang phục gọn gàng.

5.6. Hồ sơ bệnh án:

• Lượng giá tổng quát khả năng vận động, di chuyển của người bệnh, mức độ độc lập trong sinh hoạt hàng ngày.
• Có chỉ định tập sử dụng và di chuyển bằng xe lăn.

5.7. Thời thực hiện kỹ thuật:

• 20-30 phút

5.8. Địa điểm thực hiện:

• Phòng thực hiện kỹ thuật, buồng bệnh

5.9. Kiểm tra hồ sơ:

• Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng chỉ định...

6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT

• 6.1. Di chuyển từ giường sang xe lăn và ngược lại
  • a) Từ giường sang xe lăn. Xe lăn để nghiêng góc 45o phía bên chi mạnh. Khóa xe, đẩy chỗ tựa chân qua một bên. Người bệnh ngồi dậy, thõng chân ra cạnh giường (đặt hai bàn chân chạm đất). Đặt tay lành lên chỗ để tay của xe, người bệnh đứng lên trên chân lành. Chuyền tay lành qua chỗ để tay phía xa của xe. Xoay người gấp khuỷu và từ từ ngồi xuống xe. Dùng chân lành gạt chỗ để chân xuống và nhấc chân yếu (bằng chân lành) lên chỗ để chân. Mở khóa di chuyển xe đi.
  • Trường hợp người bệnh yếu. Trợ giúp một phần: Kỹ thuật y đứng phía bên liệt, giữ người bệnh bằng đai quanh thắt lưng. Đầu gối kỹ thuật y ấn giữ cho đầu gối yếu của người bệnh duỗi thẳng. Trợ giúp hoàn toàn: Trường hợp này bên chi lành của người bệnh yếu. Kỹ thuật y dùng gối đẩy, tấn gối chân lành của người bệnh để người bệnh chịu sức nặng trên chân lành. Hai tay kỹ thuật y giữ đai thắt lưng giúp nâng chịu trọng lượng. Xoay mình người bệnh từ từ qua xe và ngồi xuống.
  • b) Từ xe lăn sang giường. Đẩy xe lăn nghiêng góc 45o với giường, phía bên chi lành. Khóa xe, đạp hai chỗ tựa chân qua bên. Chống tay lành lên chỗ để tay của xe, đứng lên. Chống tay lành xuống giường, xoay người ngồi xuống.
• 6.2. Di chuyển từ xe lăn sang ghế có hai chỗ để tay
  • Từ xe lăn sang ghế: Xe đặt thẳng góc với ghế phía bên chi lành. Khóa xe, dẹp hai chỗ để chân qua 1 bên. Chống tay mạnh lên chỗ để tay xe, đứng lên. Đặt tay lành lên chỗ để tay của ghế phía xa. Xoay bàn chân lành, từ từ ngồi xuống ghế.
  • Từ ghế sang xe lăn: làm ngược lại (Ghế đặt phía bên lành của người bệnh)
• 6.3. Di chuyển từ xe lăn đứng lên trong thanh song song
  • Xe đặt sát thanh song song, khóa xe, đẩy chỗ tựa chân qua một bên.
  • Dùng tay lành đặt lên thanh song song.
  • Kỹ thuật y trợ giúp chân yếu và dùng hai tay giúp nâng người lên bằng cách kéo đai thắt lưng.

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

• Dùng dây thắt lưng an toàn giúp cho người bệnh khỏi ngã về phía trước trong trường hợp cơ duỗi lưng bị yếu.
• Xe lăn bị trượt vì người bệnh không dùng phanh hay phanh bị hư.
• Xe lăn bị chổng là tai nạn thường xảy ra khi người bệnh ngồi vào xe lăn hay ra khỏi xe lăn. Nguyên nhân là do người bệnh bước chân lên miếng tựa chân. Do đó, để an toàn cần phải xoay miếng tựa chân qua một bên khi người bệnh bước vào hay rời khỏi xe lăn, hoặc có người giữ chỗ phía sau lưng xe.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Y tế, 2014, “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành Phục hồi chức năng”, ban hành theo Quyết định số 54/QĐ-BYT ngày 06 tháng 01 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Y tế.

Nguồn! Bộ Y tế - Quyết định số 3553/QĐ-BYT