Quy trình Tập cho người thất ngôn
Kỹ thuật lấy lại khả năng nghe, nói, đọc và viết thông qua các bài tập gọi tên đồ vật, luyện phát âm cơ bản và giao tiếp hàng ngày.
TẬP CHO NGƯỜI THẤT NGÔN
1. ĐẠI CƯƠNG
- Thất ngôn là tình trạng rối loạn ngôn ngữ do tổn thương bán cầu não.
- Thất ngôn bao gồm: Rối loạn một hoặc nhiều chức năng về hiểu lời nói, hiểu chữ viết, thể hiện bằng lời nói, thể hiện bằng chữ viết. Rối loạn về một hoặc nhiều lĩnh vực ngôn ngữ: âm vị học, hình thái học, ngữ nghĩa học và dụng học.
- Các rối loạn này đều có liên quan đến khu vực tổn thương của não.
2. CHỈ ĐỊNH
- Người bệnh có rối loạn về giao tiếp do tổn thương bán cầu não.
3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH
- Các người bệnh có rối loạn về giao tiếp không do tổn thương bán cầu não.
4. THẬN TRỌNG
5. CHUẨN BỊ
5.1. Người thực hiện:
a) Nhân lực trực tiếp:
- Bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng.
- Kỹ thuật y phục hồi chức năng.
b) Nhân lực hỗ trợ:
5.2. Thuốc:
5.3. Vật tư:
- Bộ tranh ảnh theo chủ đề: 05 tranh đồ vật, 05 tranh hành động, 05 tranh chữ cái, 05 tranh màu sắc và 05 tranh số lượng.
- Bộ tranh chữ theo chủ đề: 10 tranh câu ngắn và 20 tranh câu dài.
5.4. Thiết bị y tế:
5.5. Người bệnh:
- Người thực hiện giải thích cho người bệnh, người nhà về kỹ thuật trước khi thực hiện: mục đích, các bước tiến hành...
5.6. Hồ sơ bệnh án:
- Hồ sơ bệnh án theo quy định hoặc phiếu điều trị chuyên khoa.
- Biểu mẫu phân loại thất ngôn
- Biểu mẫu đánh giá thất ngôn
5.7. Thời gian thực hiện kỹ thuật:
5.8. Địa điểm thực hiện:
5.9. Kiểm tra hồ sơ:
- Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng chỉ định...
6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT
- Kiểm tra người bệnh: Hội thoại: Hỏi người bệnh tên, tuổi, nghề nghiệp, địa chỉ và ghi câu trả lời vào phiếu đánh giá. Người bệnh tự kể về gia đình, công việc, tiền sử bệnh. Tự kể 01 bức tranh có chủ đề mà người đánh giá đưa ra.
- Đánh giá nghe hiểu: Nghe và chỉ vào các bức tranh. Nghe và chỉ vào các bộ phận cơ thể. Làm theo các mệnh lệnh từ dễ đến khó.
- Lời nói: Làm theo các cử động miệng của người hướng dẫn. Nói chuỗi tự động số hoặc chữ. Nhắc lại các phát ngôn vừa nghe thấy
- Đọc chữ
- Trả lời định danh: Định danh hình vẽ.
- Hiểu ngôn ngữ viết: Phân biệt ký hiệu và từ. Chọn từ khi được nghe. Hiểu từ khi nghe đánh vần. So cặp tranh và chữ.
- Viết: Viết chính tả. Viết về bản thân
- Thực hiện kỹ thuật: Tùy vào dạng thất ngôn dạy người bệnh nhằm vào những chức năng ngôn ngữ bị tổn thương. Lồng ghép việc dạy vào các hoạt động hàng ngày. Dạy từ dễ đến khó. Sử dụng kỹ năng nhắc. Phối hợp nhiều những phương pháp giao tiếp hỗ trợ khác: tranh ảnh cử chỉ…
7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN
- Có thể chia các phần đánh giá trong nhiều buổi.
- Trong khi tập người bệnh bị mệt thì ngừng tập và theo dõi sát người bệnh.
- Sau khi tập: mệt kéo dài và tình trạng toàn thân người bệnh có biểu hiện bất thường thì ngừng tập và xử trí tai biến đó.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Bộ Y tế, 2014, “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành Phục hồi chức năng”, ban hành theo Quyết định số 54/QĐ-BYT ngày 06 tháng 01 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Y tế.
- Nancy M, Susan M and Bonnie J (2004). “ The Carolina Curriculum for Infants and Toddlers with Special Needs”. Third edition, Paul.H Brookes Publishing Co; Inc.
