Quy trình Kỹ thuật tập đứng và đi cho người bệnh liệt nửa người

KỸ THUẬT TẬP ĐỨNG VÀ ĐI CHO NGƯỜI BỆNH LIỆT NỬA NGƯỜI

1. ĐẠI CƯƠNG

• Liệt nửa người là liệt một tay, và một chân và nửa mặt cùng bên, thường do đột quỵ não.
• Tầm quan trọng của tập đứng và đi: Tập đứng và đi giúp người bệnh có thể tự di chuyển được. Dự phòng được các biến chứng của bất động. Giúp người bệnh phục hồi khả năng tự phục vụ và hòa nhập với gia đình và xã hội.

2. CHỈ ĐỊNH

• Giai đoạn sau của liệt nửa người do đột quỵ não, chấn thương sọ não, sau mổ u脑, sau viêm não….
• Khi người bệnh đã có thể tự ngồi và kiểm soát được thăng bằng.
• Tình trạng tim mạch và toàn thân cho phép.

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

4. THẬN TRỌNG

• Người bệnh liệt mềm
• Người bệnh có rối loạn thăng bằng.

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện:

a) Nhân lực trực tiếp:

• Bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng.
• Kỹ thuật y phục hồi chức năng.

b) Nhân lực hỗ trợ:

5.2. Thuốc:

5.3. Vật tư:

• Thanh song song, bàn tập, khung tập đi, nạng, gậy chống
• Bàn tập
• Ghế
• Khẩu trang y tế
• Cồn sát khuẩn hoặc dung dịch khử khuẩn tay chứa cồn
• Khăn lau tay

5.4. Thiết bị y tế:

5.5. Người bệnh:

• Người thực hiện giải thích cho người bệnh, người chăm sóc về kỹ thuật trước khi thực hiện: mục đích, các bước tiến hành ... để người bệnh yên tâm phối hợp tập luyện
• Người bệnh trang phục gọn gàng
• Tình trạng toàn thân, tim mạch, hô hấp của người bệnh trước khi tập

5.6. Hồ sơ bệnh án:

• Hồ sơ bệnh án theo quy định hoặc phiếu điều trị chuyên khoa.

5.7. Thời gian thực hiện kỹ thuật:

• 20-30 phút

5.8. Địa điểm thực hiện:

• Phòng thực hiện kỹ thuật, buồng bệnh, hành lang…

5.9. Kiểm tra hồ sơ:

• Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán...
• Đầy đủ hồ sơ bệnh án theo quy định hoặc phiếu điều trị chuyên khoa.

6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT

• 6.1. Kỹ thuật tập đứng: Người bệnh ngồi trên ghế có chiều cao phù hợp, đầu và thân mình thẳng, hai vai cân xứng, trọng lượng cơ thể dồn đều lên hai bên mông và hai chân. Kỹ thuật y đứng phía trước hoặc phía bên liệt của người bệnh. Giúp hoặc hướng dẫn người bệnh dồn trọng lượng về phía trước để đứng lên. Hướng dẫn người bệnh tự đứng lên không cần trợ giúp. Thực hiện các bài tập ở tư thế đứng như: Đứng thăng bằng tĩnh và động. Tập dồn trọng lượng lên chân liệt. Tập chuyển và dồn trọng lượng lần lượt lên hai chân. Tập chủ động gấp, duỗi chân liệt. Tập luân phiên gấp riêng khớp gối từng bên. Tập kiểm soát vận động của khớp gối bên liệt. Tập làm giảm co cứng duỗi ở khớp cổ chân.
• 6.2. Kỹ thuật tập đi: Tập đứng dồn trọng lượng lên chân lành, bước chân liệt lên phía trước và ra phía sau. Tập tăng cường thăng bằng và kiểm soát vận động của khớp háng, chân bên liệt. Tập luyện dáng đi. Tập bước tại chỗ trên bàn chạy. Tập đi. Tập lên, xuống dốc; tập lên xuống cầu thang: lên cầu thang bước chân lành lên trước rồi đưa chân liệt lên cùng bậc, khi xuống cầu thang bước chân lành xuống bậc thang đầu tiên rồi đưa chân lành xuống cùng bậc. Tập đi trên các bề mặt không bằng phẳng và các địa hình khác nhau: Thời gian đầu tập trong thanh song song, sau đó tập trong khung tập đi rồi mới tập với nạng.

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

• Đánh giá tình trạng người bệnh sau khi tập
• Theo dõi phát hiện các dấu hiệu bất thường và xử trí kịp thời theo đúng phác đồ, báo cáo bác sỹ
• Ghi chép hồ sơ bệnh án: Tình trạng người bệnh trong và sau khi tập
• Hướng dẫn người bệnh đề phòng những tai biến có thể ngã trong khi tập

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Y tế, 2014, “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành Phục hồi chức năng”, ban hành theo Quyết định số 54/QĐ-BYT ngày 06 tháng 01 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Y tế.

Nguồn! Bộ Y tế - Quyết định số 3553/QĐ-BYT