Quy trình Kỹ thuật tập đường ruột cho người bệnh tổn thương tủy sống
Kỹ thuật bao gồm việc thiết lập lịch đi vệ sinh cố định, kích thích hậu môn bằng tay và xoa bóp đại tràng.
KỸ THUẬT TẬP ĐƯỜNG RUỘT CHO NGƯỜI BỆNH TỔN THƯƠNG TỦY SỐNG
1. ĐẠI CƯƠNG
- Chương trình tập đường ruột cho người bệnh tổn thương tủy sống nhằm mục tiêu để đạt được thời gian dự đoán hoạt động thường xuyên của ruột và tránh xảy ra sự cố với mức độ tối thiểu
2. CHỈ ĐỊNH
- Tổn thương tủy sống do các nguyên nhân khác nhau
- Chấn thương cột sống, tủy sống
- Bệnh lý tủy sống: viêm tủy, u tủy, lao, xơ cứng tủy rải rác….
- Tật nứt đốt sống bẩm sinh
- Dị dạng mạch tủy, huyết khối…
3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH
- Bệnh lý hậu môn trực tràng
- Nứt kẽ hậu môn
4. THẬN TRỌNG
5. CHUẨN BỊ
5.1. Người thực hiện:
a) Nhân lực trực tiếp:
- Bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng.
- Kỹ thuật y phục hồi chức năng.
b) Nhân lực hỗ trợ:
5.2. Thuốc:
5.3. Vật tư:
- Găng tay
- Mũ giấy
- Khẩu trang y tế
- Ga trải giường, gối
- Cồn sát khuẩn hoặc dung dịch khử khuẩn tay chứa cồn
- Gel bôi trơn
- Khăn lau tay
- Cốc, nước uống
5.4. Thiết bị y tế:
5.5. Người bệnh:
- Người bệnh mặc trang phục gọn gàng.
- Giải thích cho người bệnh và người nhà về giải phẫu học, hoạt động của đại tràng trước và sau tổn thương tủy sống
- Giải thích về mục tiêu tập ruột.
- Tư thế người bệnh phải thoải mái, tốt nhất là ở tư thế nằm hoặc ngồi
5.6. Hồ sơ bệnh án:
- Hồ sơ bệnh án theo quy định hoặc phiếu điều trị chuyên khoa.
5.7. Thời gian thực hiện kỹ thuật:
5.8. Địa điểm thực hiện:
- Phòng thực hiện kỹ thuật; Buồng bệnh
5.9. Kiểm tra hồ sơ:
- Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng chỉ định...
6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT
- Đánh giá đại tràng thần kinh, phân loại đại tràng có phản xạ hay đại tràng liệt, tình trạng ruột và thói quen đi đại tiện của người bệnh trước khi tổn thương.
- Tập ruột đúng giờ quy định để tạo thói quen bài tiết (thường bắt đầu sau bữa ăn chính)
- Đại tràng có phản xạ: Người bệnh nằm nghiêng trái, chêm gối vùng lồi xương (giữa hai đầu gối, hai mắt cá…). Thầy thuốc đeo găng tay và bôi trơn ngón tay chỏ (móng tay cắt ngắn). Đưa nhẹ nhàng 2/3 ngón tay vào hậu môn. Xoay tròn ngón tay trong hậu môn khoảng 1 phút để kích thích cơ thắt hậu môn. Lặp lại thao tác này khoảng 3 lần, cách nhau khoảng 5-15 phút ở người lớn tuổi hoặc người mới bị tổn thương. Khi sờ thấy phân ở ngón tay, rút tay và bảo người bệnh rặn. Tiếp tục lặp lại nhiều lần như thế cho hết phân trong đại tràng. Vệ sinh vùng hậu môn. Rửa tay cho sạch bằng xà phòng và nước.
- Đại tràng liệt: Người bệnh nằm nghiêng bên trái, chêm gối vùng lồi xương. Thầy thuốc đeo găng tay và bôi trơn ngón tay chỏ (móng tay cắt ngắn). Đưa ngón tay nhẹ nhàng vào hậu môn. Móc phân cho tới khi hết phân trong hậu môn. Vệ sinh vùng hậu môn. Thu dọn dụng cụ. Rửa tay sạch bằng xà phòng và nước.
7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN
- Theo dõi các biểu hiện rối loạn phản xạ tự động ở người bệnh tổn thương tuỷ sống trên D6
- Quan sát phân: nhiều hay ít, màu sắc, đặc hay lỏng, có lẫn máu không: Nứt kẽ hậu môn, chảy máu: Sử dụng dầu gây tê cục bộ là thuốc bôi trơn. Cẩn thận nhẹ nhàng khi dùng tay lấy phân, móng tay cắt ngắn. Trĩ: tránh táo bón, không kích thích, móc phân quá mạnh. Rối loạn phản xạ tự động: Thường xảy ra khi người bệnh tổn thương tuỷ sống trên T6, có thể gây cao huyết áp dẫn đến tử vong.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Kurze, I., Geng, V., & Böthig, R. (2022). Guideline for the management of neurogenic bowel dysfunction in spinal cord injury/disease. Spinal Cord, 60(5), 435-443.
- Ozisler, Z., Koklu, K., Ozel, S., & Unsal-Delialioglu, S. (2015). Outcomes of bowel program in spinal cord injury patients with neurogenic bowel dysfunction. Neural regeneration research, 10(7), 1153–1158. https://doi.org/10.4103/1673-5374.160112
- Goyal, V., Paracka, D. J., Gaur, R., & Shukla, A. (2022). Bowel Management in Patients With Chronic Spinal Cord Injury: A Cross-Sectional Survey. Cureus, 14(6), e25893. https://doi.org/10.7759/cureus.25893
