Quy trình Kỹ thuật dẫn lưu tư thế

KỸ THUẬT DẪN LƯU TƯ THẾ

1. ĐẠI CƯƠNG

Dẫn lưu tư thế là kỹ thuật dùng tư thế thích hợp tùy theo vị trí tổn thương ở phổi để dẫn các dịch tiết trong đường hô hấp ra ngoài.
Thường kết hợp với các kỹ thuật khác trong phục hồi chức năng như vỗ, rung, ho có trợ giúp…

2. CHỈ ĐỊNH

Sau phẫu thuật lồng ngực, ổ bụng.
Tràn dịch màng phổi.
Người bệnh thở máy liên tục nhiều ngày.
Người bệnh nằm bất động lâu ngày.
Người bệnh bị giãn phế quản, bệnh xơ nang, tăng tiết dịch, đờm dãi.
Xẹp phổi do ứ đọng.
Áp xe phổi, viêm phổi.
Tắc nghẽn dịch trong hôn mê, u não.

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

Hậu phẫu cắt một bên phổi

4. THẬN TRỌNG

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện:

a) Nhân lực trực tiếp:

Bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng.
Kỹ thuật y phục hồi chức năng.

b) Nhân lực hỗ trợ:

5.2. Thuốc:

5.3. Vật tư:

Máy đo huyết áp, ống nghe.
Gối kê lót
Cốc đựng đờm có nắp
Khẩu trang y tế
Cồn sát khuẩn hoặc dung dịch khử khuẩn tay chứa cồn
Khăn lau tay

5.4. Thiết bị y tế:

Giường thủ thuật đa năng
Máy hút dịch liên tục.
Đèn đọc phim

5.5. Người bệnh:

Người thực hiện giải thích cho người bệnh, người chăm sóc về kỹ thuật trước khi thực hiện: mục đích, các bước tiến hành ... để người bệnh hiểu và hợp tác
Kiểm tra mạch, huyết áp, nhịp thở, kiểu thở.
Chuẩn bị vùng tập trung nhiều ứ đọng dịch tiết.
Lưu ý đến các ống thông, các dây nối trên người bệnh.

5.6. Hồ sơ bệnh án:

Hồ sơ bệnh án theo quy định hoặc phiếu điều trị chuyên khoa.

5.7. Thời gian thực hiện kỹ thuật:

20-30 phút

5.8. Địa điểm thực hiện:

Phòng thực hiện kỹ thuật, buồng bệnh

5.9. Kiểm tra hồ sơ:

Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng tư thế dẫn lưu...
Đầy đủ hồ sơ bệnh án theo quy định hoặc phiếu điều trị chuyên khoa.

6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT

Bước 1: Xác định vị trí tổn thương cần điều trị

Bước 2: Hướng dẫn và trợ giúp người bệnh và điều chỉnh giường hoặc kê gối cho người bệnh để đạt tư thế đúng tương ứng vùng tổn thương theo bảng dưới đây:

Thùy dẫn lưu	Phân thùy	Tư thế dẫn lưu
Thùy trên	Phân thùy đỉnh	Ngồi lưng thẳng hoặc nằm đầu cao
	Phân thùy sau	Nằm sấp hơi nghiêng 450 về bên đối diện
	Phân thùy trước	Nằm ngửa
Thùy giữa phải, phân thùy 4,5 trái	Phân thùy sau-ngoài	Nằm sấp hơi nghiêng 450 về bên đối diện, chân giường kê cao 25cm
Thùy giữa phải, phân thùy 4,5 trái	Phân thùy trước-trong
Thùy dưới	Phân thùy đỉnh	Nằm sấp
	Phân thùy đáy trong	Nằm ngửa chân giường kê cao 50cm
	Phân thùy đáy trước	Nằm ngửa chân giường kê cao 30cm
	Phân thùy đáy bên	Nằm sấp hơi nghiêng 45 độ về bên đối diện chân giường kê cao 30cm
	Phân thùy đáy sau

Bước 3: Nhân viên y tế luôn quan sát, theo dõi người bệnh trong quá trình dẫn lưu.
Bước 4: Thay đổi tư thế: mỗi tư thế dẫn lưu từ 5 đến 10 phút. Tổng thời gian của các tư thế không quá 40 phút.

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

Trong khi làm cần phải theo dõi sắc mặt, tình trặng khó thở, mạch, huyết áp, nhịp thở, SpO2
Theo dõi chất dịch khạc ra: màu sắc, độ đậm đặc, mùi vị, số lượng.
Đánh giá kết quả dẫn lưu tư thế.
Tai biến: người bệnh mệt mỏi nhiều, khó thở, da tím tái, mạch, huyết áp không ổn định…
Xử trí: phải dừng ngay kỹ thuật và báo cáo cho bác sỹ chuyên khoa để kịp thời xử trí.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Ur Rehman, Syed & Danish, Khalid & Manzoor, Farah & Sibtain, Fozia & Khan, Asghar & Siddiqi, Furqan. (2012). Effects of postural drainage physical therapy techniques on in-patient management of pneumonia. Rawal Medical Journal. 37. 250-252.
Phillips, J., Lee, A., Pope, R. et al. Physiotherapists’ use of airway clearance techniques during an acute exacerbation of bronchiectasis: a survey study. Arch Physiother 11, 3 (2021). https://doi.org/10.1186/s40945-020-00097-5
Greiffenstein, Patrick1; Polite, Nathan1; Lindfors, Dennis2; Forrette, Terry3; Glynn, Gary4; Maher, Mary5; Marr, Alan6,1. 427: Postural drainage is an effective alternative to bronchoscopy for treatment of mucus...

Nguồn! Bộ Y tế - Quyết định số 3553/QĐ-BYT

BS Nguyễn Thanh Sang | Phục hồi chức năng