Quy trình Lượng giá chức năng tâm lý

LƯỢNG GIÁ CHỨC NĂNG TÂM LÝ

1. ĐẠI CƯƠNG

• Định nghĩa: Lượng giá chức năng tâm lí của người bệnh, của người khuyết tật là kỹ thuật sử dụng Thang điểm đánh giá tâm lí ngắn gọn (Brief Psychiatric Rating Scale: BPRS) để đánh giá tình trạng tâm lí của người bệnh, người khuyết tật.
• Thang điểm BPRS được giới thiệu năm 1962, sau đó đã được các nhà lâm sàng sử dụng rộng rãi để đánh giá các dạng rối loạn chức năng tâm lí như trầm cảm, lo âu…Thang điểm bao gồm 18 mục là 18 dạng rối loạn tâm lí được liệt kê dưới đây:
  • 1. Lo lắng về cơ thể (Somatic Concern): Bận tâm về sức khỏe, sợ bị bệnh, luôn nghi ngờ bản thân đang mắc một bệnh gì đó
  • 2. Lo âu (Anxiety): Lo lắng, cảm giác bất an, sợ sệt, luôn bận tâm quá mức về hiện tại và tương lai.
  • 3. Cảm xúc thu hẹp (Emotional Withdrawal): Thiếu tính tương tác, thu mình đối với mọi người
  • 4. Tư duy thiếu tổ chức (Conceptual Disorganization: Suy nghĩ lẫn lộn, thiếu tính gắn kết, thiếu tính tổ chức.
  • 5. Cảm giác tội lỗi (Guilt Feelings): Đổ lỗi cho bản thân, cảm giác xấu hổ, hối hận vì những hành vi trước đó
  • 6. Căng thẳng (Tension): Có những biểu hiện về vận động và thể chất thể hiện sự căng thẳng, hoạt động quá mức.
  • 7. Hành vi và tư thế bất thường (Mannerism and Posturing): Có những hành vi, hành động bất thường, kỳ cục (không kể rối loạn tic).
  • 8. Tự cao (Grandiosity): Phóng đại ý kiến bản thân, kiêu ngạo, tin vào các khả năng hay sức mạnh bất thường.
  • 9. Trầm cảm (Depressive Mood): Đau khổ, buồn bã, chán nản, bi quan.
  • 10. Chống đối (Hostilíty): Thái độ hận thù, coi thường, gây xung đột với người khác
  • 11. Tính đa nghi (Suspiciousness): Nghi ngờ, có ý tưởng phân biệt đối xử và làm hại người khác
  • 12. Hành vi ảo giác (Hallucinatory Behavior): Có nhận thức không phù hợp với các yếu tố kích thích bên ngoài.
  • 13. Trì trệ vận động (Motor Retardation): Vận động hoặc nói yếu ớt, chậm chạp, giảm trương lực cơ thể.
  • 14. Bất hợp tác (Uncooperativeness): Chống đối, thận trọng, không chấp nhận
  • 15. Suy nghĩ bất thường (Unusal Thought Content): Có những suy nghĩ bất thường, kỳ cục, xa lạ
  • 16. Kém sắc sảo (Blunted Affect): Giảm trương lực cảm xúc, giảm cường độ cảm giác, thiếu dứt khoát
  • 17. Kích thích (Excitement): Trương lực cảm xúc tăng cao, kích động, phản ứng thái quá
  • 18. Mất định hướng (Disorientation): Nhầm lẫn, thiếu chính xác khi nói về không gian, thời gian, những người xung quanh.
• Trong đó, các yếu tố 3, 4, 6, 7, 13, 14, 16, 17 được đánh giá bằng cách quan sát, các yếu tố còn lại được đánh giá bằng cách phỏng vấn người bệnh hoặc người nhà người bệnh.
• Mỗi triệu chứng được đánh giá theo thang điểm sau tùy theo mức độ rối loạn: 0 = Không đánh giá được; 1 = Không có triệu chứng này; 2 = Rất nhẹ; 3 = Nhẹ; 4 = Vừa; 5 = Khá nặng; 6 = Nặng; 7 = Rất nặng

2. CHỈ ĐỊNH

• Tất cả người bệnh có nhu cầu lượng giá chức năng tâm lí
• Có thể dùng để lượng giá chức năng tâm lí cho người cao tuổi.

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

• Bảng lượng giá chức năng tâm lí BPRS không phù hợp để đánh giá cho trẻ nhỏ.

4. THẬN TRỌNG

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện:

a) Nhân lực trực tiếp:

• Bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng.
• Kỹ thuật y phục hồi chức năng.

b) Nhân lực hỗ trợ:

5.2. Thuốc:

5.3. Vật tư:

• Găng tay
• Mũ giấy
• Khẩu trang y tế
• Cồn sát khuẩn hoặc dung dịch khử khuẩn tay chứa cồn
• Khăn lau tay
• Phiếu lượng giá chức năng tâm lí BPRS

5.4. Thiết bị y tế:

5.5. Người bệnh:

• Người thực hiện giải thích cho người bệnh, người nhà về kỹ thuật trước khi thực hiện: mục đích, các bước tiến hành, biến chứng, nguy cơ có thể xảy ra ...

5.6. Hồ sơ bệnh án:

• Hồ sơ bệnh án theo quy định hoặc phiếu điều trị chuyên khoa.

5.7. Thời gian thực hiện kỹ thuật:

• Khoảng 20-30 phút

5.8. Địa điểm thực hiện:

• Phòng thực hiện kỹ thuật

5.9. Kiểm tra hồ sơ:

• Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng chỉ định...

6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT

• Kết hợp quan sát và hỏi người bệnh hoặc người nhà người bệnh về các mục đã được liệt kê trong Thang điểm lượng giá chức năng tâm lí ngắn gọn BPRS
• Đánh giá mức độ rối loạn tâm lí của người bệnh tương ứng với 18 mục đã nêu theo thang điểm từ 1 đến 7.
• Điền vào phiếu đánh giá.
• Ghi lại ngày giờ đánh giá. Ký, ghi rõ họ tên người đánh giá.

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

• Tiến hành lượng giá chức năng tâm lí người bệnh định kỳ trong thời gian nằm viện và khi người bệnh xuất viện. Theo dõi sự thay đổi về tâm lí của người bệnh.
• Đây là một phương pháp lượng giá đơn giản, không can thiệp, chưa ghi nhận tai biến nào trong quá trình đánh giá.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Leucht, S., Kane, J. M., Kissling, W., Hamann, J., Etschel, E. V. A., & Engel, R. (2005). Clinical implications of brief psychiatric rating scale scores. The British Journal of Psychiatry, 187(4), 366-371.
2. Shafer, A. (2005). Meta-analysis of the brief psychiatric rating scale factor structure. Psychological assessment, 17(3), 324.

Nguồn! Bộ Y tế - Quyết định số 3553/QĐ-BYT