Quy trình Tập nói
Kỹ thuật sử dụng các phương pháp để tập phát âm, thường xuyên trò chuyện, đọc sách hoặc kể chuyện, và dạy qua hình ảnh sự vật.
TẬP NÓI
1. ĐẠI CƯƠNG
- Tập nói là sử dụng các phương pháp để tập phát âm cho trẻ có khó khăn về nói.
- Bình thường trẻ bắt đầu bập bẹ một số từ đơn lúc 12 -18 tháng. Chậm nói là sau 2 tuổi rưỡi trẻ chưa nói được từ nào, hoặc mới nói bập bẹ được vài từ đầu hoặc trẻ chỉ phát ra một số âm thanh như nguyên âm: a…a…a; e…e…e.
- Mục tiêu: Xây dựng mối quan hệ với mọi người. Học. Gửi thông tin.
2. CHỈ ĐỊNH
- Trẻ chậm phát triển ngôn ngữ
- Trẻ chậm phát triển tâm thần
- Trẻ tự kỷ
- Trẻ khiếm thính
3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH
4. THẬN TRỌNG
5. CHUẨN BỊ
5.1. Người thực hiện:
a) Nhân lực trực tiếp:
- Bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng.
- Kỹ thuật y phục hồi chức năng.
b) Nhân lực hỗ trợ:
5.2. Thuốc:
5.3. Vật tư:
- Khẩu trang y tế
- Cồn sát khuẩn hoặc dung dịch khử khuẩn tay chứa cồn
- Khăn lau tay
- Dụng cụ học tập
- Bảng trắng
- Bút viết bảng
- Bộ tranh theo chủ đề
5.4. Thiết bị y tế:
5.5. Người bệnh:
- Người thực hiện giải thích cho cha mẹ trẻ về kỹ thuật trước khi thực hiện: mục đích, các bước tiến hành...
5.6. Hồ sơ bệnh án:
- Hồ sơ bệnh án theo quy định hoặc phiếu điều trị chuyên khoa.
5.7. Thời gian thực hiện kỹ thuật:
5.8. Địa điểm thực hiện:
- Phòng thực hiện kỹ thuật, buồng bệnh
5.9. Kiểm tra hồ sơ:
- Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng chỉ định...
6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT
- 6.1. Mức độ hiểu ngôn ngữ: Nguyên tắc dạy hiểu ngôn ngữ: Trẻ phải hiểu, biết ý nghĩa của âm thanh, từ và câu trước khi nói. Nói chuyện nhiều với trẻ, dùng ngôn ngữ đơn giản, nói chậm, to. Sử dụng dấu hiệu để giúp trẻ hiểu. Chỉ sử dụng 1 vài đồ vật hoặc tranh ảnh, chỉ một người hướng dẫn. Động viên khen thưởng đúng lúc. Bước 1: Đánh giá trẻ. Bước 2: Lập chương trình huấn luyện. Bước 3: Đánh giá kết quả, lập chương trình huấn luyện tại nhà.
- 6.2. Mức độ diễn đạt ngôn ngữ: Mục tiêu: Trẻ sẽ tự nói/làm dấu/ chỉ vào các bức tranh. Bước 1: Đánh giá trẻ. Bước 2: Lập chương trình huấn luyện. Chọn 1 đến 2 kỹ năng cho đợt huấn luyện. Bước 3: Đánh giá kết quả, lập chương trình huấn luyện tại nhà.
- PHIẾU ĐÁNH GIÁ CÁC KỸ NĂNG NGÔN NGỮ
| Hiểu ngôn ngữ |
Diễn đạt ngôn ngữ |
| 1- Hiểu ngữ cảnh. |
1- Phát ra những âm thanh ban đầu |
| 2- Hiểu tên người. Theo dõi mọi người nói chuyện. |
2- Nói những từ có tính xã hội: gọi Mẹ, Bố |
| 3- Chỉ được một số bộ phận cơ thể. |
3- Làm các tiếng động của con vật, ôtô. |
| 4- Hiểu tên của đồ vật khi sử dụng dấu hiệu. |
4- Nói một số từ ban đầu. |
| 5- Hiểu tên đồ vật mà không sử dụng dấu hiệu. |
5- Làm dấu hoặc nói tên nhiều đồ vật, tranh ảnh. |
6a- Hiểu các từ hoạt động.
b- Chỉ ra các đồ vật khi bạn nói về các sử dụng của chúng. |
6a- Nói các từ hành động
b- Những vật này để làm gì? |
7- Hiểu câu có hai từ
a- Đặt 2 đồ vật vào với nhau.
b- Tên và hành động. |
7- Nói hai từ cùng một lúc
a- Tên và từ ban đầu.
b- Hai danh từ (tên).
c- Tên và hành động.
d- Hoạt động và danh từ. |
8- Hiểu những từ mô tả
a- To/nhỏ.
b- Dài/ngắn.
c- Những cái này của ai?
d- Màu sắc. |
8
a- Nói các từ mô tả.
b- Nói các từ chỉ vị trí.
c- Nói các đại từ.
d- Nói các từ để hỏi. |
9- Hiểu một câu có ba từ
a- Nhớ lại ba đồ vật.
b- Nơi để các đồ vật.
c- Số lượng.
d- Các câu hỏi Ai, Cái gì, Ở đâu? |
9- Nói ba từ cùng nhau. |
10- Hiểu các câu khó + từ diễn tả
a- Giữa, bên cạnh, sau, trước.
b- Thì quá khứ và tương lai.
c- Các từ khác. |
10a- Nói các câu dài, thử kể 1 câu chuyện.Sử dụng các từ diễn tả đúng.
b- Số nhiều, số lượng.
c- Sở hữu cách.
d- Tân ngữ gián tiếp, từ yêu cầu
e- Thì quá khứ.
f- Thì quá khứ và hiện tại tiếp diễn |
7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN
- Theo dõi sự tiến bộ của trẻ sau mỗi đợt điều trị dựa trên mục tiêu đề ra. Lập kế hoạch cho đợt điều trị mới
- Trong khi tập: kết quả làm người bệnh bị mệt thì ngừng tập và theo dõi sát người bệnh.
- Sau khi tập: mệt kéo dài và tình trạng toàn thân người bệnh có biểu hiện bất thường thì ngừng tập và xử trí tai biến đó.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Bộ Y tế, 2014, “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành Phục hồi chức năng”, ban hành theo Quyết định số 54/QĐ-BYT ngày 06 tháng 01 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Y tế.
