Quy trình Tập lên, xuống cầu thang

TẬP LÊN XUỐNG CẦU THANG

1. ĐẠI CƯƠNG

• Tập lên xuống cầu thang là một bài tập chức năng quan trọng, giúp cải thiện và nâng cao chức năng đi lại của người bệnh. Bài tập này đặc biệt có ích cho những người bệnh có khó khăn trong di chuyển, những người bệnh yếu hoặc liệt. Tập lên xuống cầu thang có thể kết hợp với các dụng cụ trợ giúp (ví dụ: nạng, gậy...).

2. CHỈ ĐỊNH

• Người bệnh liệt nửa người, chấn thương sọ não, Parkison
• Người bệnh tổn thương tủy sống không hoàn toàn, sau phẫu thuật cột sống, khớp háng, khớp gối…
• Người bệnh yếu hai chi dưới, người bệnh nằm lâu, sau ghép tạng, sau thở máy kéo dài…
• Người bệnh khó khăn trong di chuyển như đau thần kinh tọa, đau một chân, gãy xương chi dưới.,

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

• Thể trạng quá yếu, đứng chưa vững
• Người bệnh không hiểu lệnh và không điều khiển được các cử động của cơ thể.

4. THẬN TRỌNG

• Người bệnh có rối loạn tri giác nhận thức,

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện:

a) Nhân lực trực tiếp:

• Bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng.
• Kỹ thuật y phục hồi chức năng.

b) Nhân lực hỗ trợ:

5.2. Thuốc:

5.3. Vật tư:

• Ghế ngồi
• Cầu thang tập
• Nạng các loại
• Khẩu trang y tế
• Cồn sát khuẩn hoặc dung dịch khử khuẩn tay chứa cồn
• Khăn lau tay

5.4. Thiết bị y tế:

5.5. Người bệnh:

• Người thực hiện giải thích cho người bệnh, người chăm sóc về kỹ thuật trước khi thực hiện: mục đích, các bước tiến hành, biến chứng, nguy cơ có thể xảy ra
• Người bệnh trang phục gọn gàng

5.6. Hồ sơ bệnh án:

• Hồ sơ bệnh án theo quy định hoặc phiếu điều trị chuyên khoa.

5.7. Thời gian thực hiện kỹ thuật:

• 20-30 phút

5.8. Địa điểm thực hiện:

• Phòng, khu vực thực hiện kỹ thuật, buồng bệnh

5.9. Kiểm tra hồ sơ:

• Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng chỉ định...

6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT

• Tập lên xuống cầu thang (Áp dụng cho người bệnh đau một chân, đau thần kinh tọa, khó khăn khi di chuyển…)
  • Tư thế người bệnh ban đầu: ngồi trên ghế
  • Lên cầu thang: Kỹ thuật y đứng phía sau người bệnh. Kỹ thuật y hướng dẫn người bệnh chuyển từ ngồi sang đứng. Người bệnh bám tay vào thành cầu thang đồng thời bước chân lành lên trước, sau đó đến chân không đau bước lên cùng bậc. Người bệnh tiếp tục thực hiện lên các bậc tiếp theo
  • Xuống cầu thang: Kỹ thuật y đứng phía trước người bệnh. Người bệnh bám tay lành vào thành cầu thang đồng thời bước chân đau xuống trước, sau đó đến chân lành bước xuống cùng bậc. Người bệnh tiếp tục thực hiện xuống các bậc tiếp theo. Người bệnh xoay người ngồi vào ghế. Dặn dò người bệnh, thu dọn dụng cụ
• Tập lên xuống cầu thang cho người bệnh liệt nửa người, chấn thương sọ não, Parkison
  • Lên cầu thang: Kỹ thuật y đứng phía sau người bệnh. Kỹ thuật y hướng dẫn người bệnh chuyển từ ngồi sang đứng. Người bệnh bám tay lành vào thành cầu thang đồng thời bước chân lành lên trước, sau đó đến chân liệt bước lên cùng bậc chân lành. Người bệnh tiếp tục thực hiện lên các bậc tiếp theo
  • Xuống cầu thang: Kỹ thuật y đứng phía trước người bệnh. Người bệnh bám tay lành vào thành cầu thang đồng thời bước chân liệt xuống trước, sau đó đến chân lành bước xuống cùng bậc chân liệt. Người bệnh tiếp tục thực hiện xuống các bậc tiếp theo. Người bệnh xoay người ngồi vào ghế. Dặn dò người bệnh, thu dọn dụng cụ
• Tập lên xuống cầu thang với nạng cho người bệnh yếu hai chân
  • Lên cầu thang: Kỹ thuật y đứng phía dưới người bệnh. Hướng dẫn người bệnh chuyển từ ngồi sang đứng (2 nạng đặt phía trước). Nếu người bệnh thăng bằng đứng tốt, kỹ thuật y chuyển nạng sang hai bên. Di chuyển với nạng bằng cách đi đu đưa đến gần cầu thang. Người bệnh sử dụng hai nạng như một. Một tay chống nạng, một tay chống ở lan can. Đu chân lên trước rồi đến hai nạng lên cùng bậc với hai chân. Người bệnh đi tiếp lên các bậc thang
  • Xuống cầu thang: Kỹ thuật y đứng phía trước người bệnh. Người bệnh sử dụng hai nạng như một. Một tay chống nạng, một tay chống ở lan can. Đưa nạng xuống trước rồi đu hai chân xuống sau cùng bậc với nạng. Người bệnh đi tiếp xuống cầu thang. Đi đu đưa đến gần ghế và ngồi xuống. Người bệnh làm kỹ thuật y sửa sai. Dặn dò người bệnh, thu dọn dụng cụ

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

• Trong quá trình tập luyện cần theo dõi tránh tập quá sức
• Theo dõi sự tiến triển của người bệnh.
• Chú ý xử trí các tai biến trong khi tập cũng như sau khi tập: Đau cơ: Thuốc giảm đau, nghỉ ngơi, các biện pháp vật lý trị liệu. Tập quá sức: Nghỉ ngơi. Ngã khi tập: Chú ý cẩn thận, tránh ngã.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Y tế, 2014, “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành Phục hồi chức năng”, ban hành theo Quyết định số 54/QĐ-BYT ngày 06 tháng 01 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Y tế.

Nguồn! Bộ Y tế - Quyết định số 3553/QĐ-BYT