Quy trình Tập mạnh cơ đáy chậu (cơ sàn chậu, pelvis floor)

TẬP MẠNH CƠ ĐÁY CHẬU (CƠ SÀN CHẬU, PELVIS FLOOR)

1. ĐẠI CƯƠNG

• Tập cơ đáy chậu là tập luyện sự siết chặt và thư giãn lặp lại một cách chủ động có chọn lọc các cơ vùng đáy chậu. Phục hồi chức năng cơ vùng đáy chậu là một phương pháp quan trọng để kiểm soát rỉ tiểu.
• Bài tập làm mạnh cho các cơ vùng đáy chậu hay còn gọi là bài tập Kegel có thể đem lại lợi ích cho cả nam giới và phụ nữ, đặc biệt với những người không kiểm soát được tiểu tiện. Ở nữ giới bài tập Kegel hay được áp dụng hơn nhằm kiểm soát tốt hơn khi tăng áp lực trong ổ bụng ví dụ khi ho, hắt hơi, cười và giúp phụ nữ lấy lại tự tin, nhất là sau khi sinh con. Tuy nhiên, việc tập luyện chương trình Kegel cần thực hiện một cách chính xác và đều đặn.

2. CHỈ ĐỊNH

• Đau hoặc có cảm giác bị sa âm đạo
• Sa sinh dục ở nữ giới
• Tiểu không tự chủ
• Rối loạn tiểu tiện sau tổn thương não
• Rối loạn tiểu tiện sau tổn thương tuỷ sống
• Rỉ tiểu gắng sức, rỉ tiểu gấp
• Rỉ tiểu sau phẫu thuật u xơ tiền liệt tuyến, sau phẫu thuật vùng tiểu khung, sau xạ trị
• Rỉ tiểu do bệnh lý đái tháo đường
• Hội chứng đuôi ngựa
• Người bệnh đi tiểu nhiều lần
• Người bệnh đại tiện không tự chủ

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

4. THẬN TRỌNG

• Người bệnh bị bệnh tim nặng

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện:

a) Nhân lực trực tiếp:

• Bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng.
• Kỹ thuật y phục hồi chức năng.

b) Nhân lực hỗ trợ:

5.2. Thuốc:

5.3. Vật tư:

• Khẩu trang y tế
• Ga trải giường, gối kê
• Cồn sát khuẩn hoặc dung dịch khử khuẩn tay chứa cồn
• Khăn lau tay
• Bông, gạc y tế
• Tấm lót

5.4. Thiết bị y tế:

• Giường tập,
• Ghế ngồi

5.5. Người bệnh:

• Người thực hiện giải thích cho người bệnh, người nhà về kỹ thuật trước khi thực hiện : mục đích, các bước tiến hành, biến chứng, nguy cơ có thể xảy ra ... người bệnh hiểu và tích cực tham gia tập luyện kiên trì theo chương trình tập.

5.6. Hồ sơ bệnh án:

• Hồ sơ bệnh án, phiếu chỉ định của bác sĩ

5.7. Thời gian thực hiện kỹ thuật:

• Khoảng 30-60 phút

5.8. Địa điểm thực hiện:

• Phòng thực hiện kỹ thuật

5.9. Kiểm tra hồ sơ:

• Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng chỉ định...

6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT

• Người bệnh có thể tiến hành bài tập ở bất kỳ đâu, thời gian nào trong ngày, nhưng người bệnh thường tập trên ghế, trong nhà vệ sinh hay trên giường. Bài tập cơ đáy chậu chia làm hai phần: giai đoạn làm chậm và giai đoạn làm nhanh. Sau khi người bệnh làm các động tác chậm tốt sẽ chuyển sang giai đoạn làm nhanh.
• 6.1 Bài tập chậm cơ vùng đáy chậu với người hướng dẫn: Siết chặt và kéo nhóm cơ vùng lưng lên, động tác này giúp người bệnh có thể tự kiểm soát trung tiện được. Lưu ý hướng dẫn người bệnh tránh co thắt nhóm cơ vùng mông, đùi và nhóm cơ bụng trong khi tập động tác này. Tiếp theo, người bệnh sẽ siết chặt và kéo nhóm cơ quanh âm đạo và niệu đạo, động tác này giúp cho người bệnh có thể tự ngừng đi tiểu. Để xác định đúng cơ, đưa ngón tay trỏ vào trong âm đạo cho đến khi cảm nhận được áp lực vào ngón tay khi người bệnh tập bài tập này. Nếu chưa rõ người bệnh cố nhịn tiểu hoặc nhịn tiểu giữa dòng để cảm nhận rõ hơn. Giữ ở tư thế này và yêu cầu người bệnh đếm chậm từ 1 đến 5, nhớ không nhịn thở trong khi làm động tác này, điều này rất quan trọng giúp người bệnh thở bình thường. Sau khi đếm đến 5, người bệnh từ từ thư giãn hoàn toàn. Lặp lại động tác này 5 lần
• 6.2 Bài tập nhanh cơ vùng đáy chậu với người hướng dẫn: Siết chặt và kéo nhanh nhóm cơ đáy chậu như đã làm trên. Giữ tư thế này khoảng 1 đến 2 giây sau đó từ từ thư giãn. Lặp lại các động tác của giai đoạn chậm và nhanh ít nhất 5-10 lần hoặc cho đến khi người bệnh thấy mỏi cơ
• Những điểm lưu ý: Trong khi thực hiện bài tập người bệnh thường quá tập trung theo người hướng dẫn để có thể làm đúng các bài tập nên nhóm cơ đáy chậu rất dễ mỏi. Tuy nhiên, nếu người bệnh tập đều đặn sau một thời gian sẽ thấy làm đơn giản và nhẹ nhàng hơn, không cần bất kỳ sự gắng sức nào. Người bệnh phải nhớ thư giãn và thở bình thường khi thực hiện bài tập với các cơ vùng đáy chậu.

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

• Theo dõi và hướng dẫn người bệnh làm đúng động tác, kiểm tra từng giai đoạn để sửa những sai sót của người bệnh tránh thành thói quen xấu, không có hiệu quả
• Đau cơ: Thuốc giảm đau, nghỉ ngơi, các biện pháp vật lí trị liệu.
• Tập quá sức: Nghỉ ngơi

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. García-Sánchez, E., Ávila-Gandía, V., López-Román, J., Martínez-Rodríguez, A., & Rubio-Arias, J. Á. (2019). What Pelvic Floor Muscle Training Load is Optimal in Minimizing Urine Loss in Women with Stress Urinary Incontinence? A Systematic Review and Meta-Analysis. International journal of environmental research and public health, 16(22), 4358.
2. Kazeminia, M., Rajati, F., & Rajati, M. (2023). The effect of pelvic floor muscle-strengthening exercises on low back pain: a systematic review and meta-analysis on randomized clinical trials. Neurological sciences : official journal of the Italian Neurological Society and of the Italian Society of Clinical Neurophysiology, 44(3), 859–872. https://doi.org/10.1007/s10072-022-06430-z
3. Saus-Ortega, C., Sierra-Garcia, E., Martínez-Sabater, A., Chover-Sierra, E., & Ballestar-Tarín, M. L. (2023). Effect of pelvic floor muscle training on female sexual function: A systematic review protocol and meta-analysis. Nursing open, 10(9), 5790–5796. https://doi.org/10.1002/nop2.1826
4. Blomquist, J. L., Carroll, M., Muñoz, A., & Handa, V. L. (2020). Pelvic floor muscle strength and the incidence of pelvic floor disorders after vaginal and cesarean delivery. American journal of obstetrics and gynecology, 222(1), 62.e1–62.e8. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2019.08.003

Nguồn! Bộ Y tế - Quyết định số 3553/QĐ-BYT