IADL Lawton là gì? Cách tính điểm và đánh giá khả năng sống độc lập

IADL Lawton là gì? Hướng dẫn 8 lĩnh vực đánh giá, cách tính điểm IADL 0–8, phân biệt ADL và IADL và ứng dụng trong phục hồi chức năng người cao tuổi.

IADL Lawton là gì? Hướng dẫn đánh giá khả năng sống độc lập ở người cao tuổi

IADL Lawton là một công cụ được sử dụng phổ biến để đánh giá khả năng thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày có tính chất phức tạp, qua đó giúp xác định mức độ độc lập của người cao tuổi trong cuộc sống cộng đồng.

Nếu ADL Katz tập trung vào những hoạt động cơ bản như tắm, mặc quần áo, ăn uống và đi vệ sinh, thì IADL (Instrumental Activities of Daily Living) đánh giá những kỹ năng phức tạp hơn như sử dụng điện thoại, mua sắm, chuẩn bị thức ăn, quản lý thuốc, quản lý tài chính và sử dụng phương tiện giao thông.

Điểm quan trọng: Một người có thể vẫn độc lập trong ADL nhưng đã bắt đầu suy giảm IADL. Vì vậy, IADL đặc biệt hữu ích trong việc phát hiện sớm sự suy giảm chức năng ở người cao tuổi.
Đọc thêm về phục hồi chức năng người cao tuổi
IADL Lawton là gì? Cách tính điểm và đánh giá khả năng sống độc lập

IADL là gì?

IADL là viết tắt của Instrumental Activities of Daily Living, có thể hiểu là các hoạt động sinh hoạt hằng ngày có tính chất công cụ.

Đây là những hoạt động phức tạp hơn ADL và thường cần nhiều khả năng phối hợp như:

  • Nhận thức.
  • Khả năng lập kế hoạch.
  • Khả năng ghi nhớ.
  • Khả năng giải quyết vấn đề.
  • Khả năng vận động.
  • Khả năng giao tiếp.
  • Khả năng quản lý công việc cá nhân.

IADL có vai trò quan trọng đối với khả năng sống độc lập trong cộng đồng.

IADL Lawton là gì?

Thang IADL Lawton, thường được gọi là Lawton-Brody IADL Scale, là một công cụ đánh giá khả năng thực hiện các hoạt động sinh hoạt phức tạp của một người.

Công cụ này đặc biệt được sử dụng trong:

  • Lão khoa.
  • Phục hồi chức năng.
  • Đánh giá người cao tuổi.
  • Đánh giá suy giảm nhận thức.
  • Đánh giá sau đột quỵ.
  • Đánh giá khả năng sống độc lập.
  • Lập kế hoạch chăm sóc.
  • Theo dõi thay đổi chức năng theo thời gian.

Mục tiêu cơ bản của IADL Lawton là trả lời câu hỏi:

“Người bệnh có đủ khả năng thực hiện những công việc cần thiết để sống độc lập trong cộng đồng hay không?”

ADL và IADL khác nhau như thế nào?

Đây là một trong những điểm quan trọng nhất khi đánh giá chức năng người cao tuổi.

Đặc điểm ADL Katz IADL Lawton
Ý nghĩa Hoạt động sinh hoạt cơ bản Hoạt động sinh hoạt phức tạp
Mục tiêu Tự chăm sóc bản thân Sống độc lập trong cộng đồng
Ví dụ Tắm, mặc quần áo, ăn uống Mua sắm, nấu ăn, quản lý thuốc
Yêu cầu nhận thức Thường thấp hơn Thường cao hơn
Mức độ phức tạp Cơ bản Phức tạp

Ví dụ, một người cao tuổi có thể:

  • Tự tắm.
  • Tự mặc quần áo.
  • Tự ăn uống.
  • Tự đi vệ sinh.

Nhưng người đó có thể không còn khả năng:

  • Quản lý tiền bạc.
  • Đi mua sắm.
  • Quản lý thuốc.
  • Sử dụng phương tiện giao thông.

Trong trường hợp này, ADL có thể vẫn tốt trong khi IADL đã suy giảm.

IADL Lawton đánh giá những hoạt động nào?

Phiên bản Lawton-Brody kinh điển thường đánh giá 8 lĩnh vực.

STT Lĩnh vực Nội dung đánh giá
1 Sử dụng điện thoại Khả năng sử dụng điện thoại để liên lạc.
2 Mua sắm Khả năng tự lập kế hoạch và thực hiện việc mua sắm.
3 Chuẩn bị thức ăn Khả năng lên kế hoạch và chuẩn bị bữa ăn.
4 Dọn dẹp nhà cửa Khả năng duy trì và thực hiện các công việc gia đình.
5 Giặt giũ Khả năng tự thực hiện việc giặt và chăm sóc quần áo.
6 Sử dụng phương tiện giao thông Khả năng tự đi lại bằng phương tiện phù hợp.
7 Quản lý thuốc Khả năng tự chuẩn bị và sử dụng thuốc đúng cách.
8 Quản lý tài chính Khả năng quản lý tiền bạc và các vấn đề tài chính cá nhân.

1. Khả năng sử dụng điện thoại

Đánh giá khả năng sử dụng điện thoại để liên lạc với người khác.

Cần xem xét người bệnh có thể:

  • Tự gọi điện.
  • Tìm và sử dụng số điện thoại.
  • Nhận cuộc gọi.
  • Sử dụng điện thoại khi cần trợ giúp.

Ngày nay, điện thoại thông minh đã thay đổi đáng kể cách con người giao tiếp. Vì vậy, khi đánh giá cần tập trung vào khả năng giao tiếp bằng thiết bị thay vì chỉ dựa vào loại điện thoại mà người bệnh sử dụng.

2. Khả năng mua sắm

Mua sắm không chỉ đơn giản là đi đến cửa hàng.

Hoạt động này có thể yêu cầu người bệnh:

  • Lập danh sách.
  • Xác định nhu cầu.
  • Lựa chọn sản phẩm.
  • Thanh toán.
  • Kiểm tra tiền hoặc hóa đơn.
  • Mang hàng về nhà.

Vì vậy, suy giảm khả năng mua sắm có thể phản ánh sự hạn chế về vận động, nhận thức hoặc khả năng tổ chức công việc.

3. Khả năng chuẩn bị thức ăn

Đánh giá khả năng tự chuẩn bị bữa ăn.

Công việc này có thể bao gồm:

  • Lựa chọn thực phẩm.
  • Chuẩn bị nguyên liệu.
  • Nấu ăn.
  • Sử dụng bếp an toàn.
  • Dọn dẹp sau khi ăn.

người cao tuổisuy giảm nhận thức, việc không còn khả năng chuẩn bị thức ăn an toàn có thể là một dấu hiệu cần được lưu ý.

4. Khả năng dọn dẹp nhà cửa

Đánh giá khả năng thực hiện những công việc duy trì môi trường sống.

Ví dụ:

  • Quét nhà.
  • Lau dọn.
  • Sắp xếp đồ dùng.
  • Giữ không gian sống sạch sẽ.

Cần lưu ý rằng kết quả có thể bị ảnh hưởng bởi vai trò của mỗi người trong gia đình.

Một người trước đây chưa bao giờ làm việc nhà không nhất thiết bị suy giảm chức năng chỉ vì không thực hiện hoạt động này.

5. Khả năng giặt giũ

Đánh giá khả năng tự chăm sóc quần áo và thực hiện việc giặt giũ.

Cần phân biệt giữa:

Không có khả năng làmkhông thường xuyên làm vì người khác đã làm thay.

Đây là nguyên tắc quan trọng khi đánh giá IADL.

6. Khả năng sử dụng phương tiện giao thông

Đánh giá khả năng tự di chuyển trong cộng đồng.

Có thể xem xét:

  • Đi bộ đến địa điểm cần thiết.
  • Sử dụng xe đạp hoặc xe máy nếu phù hợp.
  • Sử dụng phương tiện công cộng.
  • Gọi và sử dụng phương tiện vận chuyển.
  • Tự di chuyển đến bệnh viện hoặc cửa hàng.

Ở Việt Nam, cách đánh giá cần được điều chỉnh theo môi trường sống và phương tiện giao thông thực tế của người được đánh giá.

7. Khả năng quản lý thuốc

Đây là một lĩnh vực đặc biệt quan trọng đối với người cao tuổi.

Người bệnh có thể cần:

  • Nhớ thời điểm uống thuốc.
  • Nhận biết từng loại thuốc.
  • Dùng đúng liều.
  • Chuẩn bị thuốc.
  • Nhận biết khi thuốc sắp hết.
  • Biết khi nào cần liên hệ nhân viên y tế.

Khó khăn trong quản lý thuốc có thể làm tăng nguy cơ sử dụng thuốc sai.

Lưu ý: Nếu người bệnh có biểu hiện thường xuyên quên thuốc, uống nhầm thuốc hoặc không thể tự quản lý lịch dùng thuốc, cần đánh giá nguyên nhân và mức độ an toàn thay vì chỉ ghi nhận là “phụ thuộc IADL”.

8. Khả năng quản lý tài chính

Quản lý tài chính là một hoạt động đòi hỏi nhiều kỹ năng nhận thức.

Có thể bao gồm:

  • Quản lý tiền mặt.
  • Thanh toán hóa đơn.
  • Kiểm tra tiền thừa.
  • Quản lý tài khoản.
  • Thực hiện các giao dịch cần thiết.
  • Nhận biết những giao dịch bất thường.

Suy giảm khả năng quản lý tài chính đôi khi là một trong những dấu hiệu sớm của suy giảm nhận thức.

Cách chấm điểm IADL Lawton

Điểm quan trọng là phiên bản IADL Lawton có nhiều cách trình bày và cách mã hóa điểm.

Trong phiên bản Lawton-Brody kinh điển, mỗi lĩnh vực thường được đánh giá dựa trên mức độ độc lập và có thể quy đổi thành điểm, với tổng điểm tối đa thường được trình bày là 8 điểm.

Cách hiểu đơn giản:

  • 1 điểm: Độc lập trong hoạt động.
  • 0 điểm: Phụ thuộc trong hoạt động.

Tổng điểm:

IADL Lawton = 0–8 điểm

Điểm càng cao thường biểu thị mức độ độc lập càng tốt.

Quan trọng: Một số phiên bản, tài liệu hoặc cơ sở lâm sàng có cách mã hóa khác nhau. Vì vậy, khi sử dụng IADL trong hồ sơ chuyên môn cần ghi rõ phiên bản và cách chấm điểm, không nên áp dụng ngưỡng diễn giải của phiên bản này cho một phiên bản khác.

Bảng đánh giá IADL Lawton 0–1

Lĩnh vực Độc lập – 1 điểm Phụ thuộc – 0 điểm
Điện thoại Tự sử dụng điện thoại để liên lạc. Cần người khác thực hiện việc liên lạc.
Mua sắm Tự mua sắm những thứ cần thiết. Cần người khác mua sắm.
Chuẩn bị thức ăn Tự lên kế hoạch và chuẩn bị bữa ăn phù hợp. Cần người khác chuẩn bị thức ăn.
Dọn dẹp Tự thực hiện các công việc gia đình cần thiết. Cần người khác thực hiện.
Giặt giũ Tự thực hiện việc giặt giũ. Phụ thuộc người khác.
Phương tiện giao thông Tự sử dụng phương tiện phù hợp để di chuyển. Cần người khác đưa đón hoặc hỗ trợ.
Quản lý thuốc Tự chuẩn bị và sử dụng thuốc đúng cách. Cần người khác quản lý hoặc nhắc và chuẩn bị thuốc.
Quản lý tài chính Tự quản lý tiền bạc và các giao dịch cần thiết. Cần người khác quản lý tài chính.

Ví dụ tính điểm IADL Lawton

Giả sử một người cao tuổi có khả năng:

  • Tự sử dụng điện thoại.
  • Tự mua sắm.
  • Tự chuẩn bị thức ăn.
  • Cần người khác làm việc nhà.
  • Tự giặt quần áo.
  • Cần người khác đưa đi khám.
  • Tự quản lý thuốc.
  • Cần người thân quản lý tài chính.

Số điểm được tính:

  • Điểm theo hệ thống 0–1:
  • Điện thoại = 1
  • Mua sắm = 1
  • Chuẩn bị thức ăn = 1
  • Dọn dẹp = 0
  • Giặt giũ = 1
  • Phương tiện giao thông = 0
  • Quản lý thuốc = 1
  • Tài chính = 0

Tổng = 5/8 điểm.

Kết quả cho thấy người bệnh vẫn độc lập ở nhiều lĩnh vực nhưng đã có hạn chế trong một số hoạt động IADL.

Tuy nhiên, không nên chỉ nhìn tổng điểm. Cần xác định chính xác lĩnh vực nào bị suy giảm và nguyên nhân của sự suy giảm đó.

IADL có nên chấm theo thang 0–1–2?

Trong thực hành phục hồi chức năng, một số cơ sở có thể sử dụng hệ thống chi tiết hơn:

  • 0 điểm: Phụ thuộc.
  • 1 điểm: Cần hỗ trợ một phần.
  • 2 điểm: Độc lập.

Cách này có ưu điểm là phản ánh được mức độ hỗ trợ thay vì chỉ phân loại độc lập/phụ thuộc.

Tuy nhiên, nếu sử dụng hệ thống 0–1–2 thì tổng điểm và cách diễn giải phải được xây dựng riêng theo công cụ đó.

Không nên lấy tổng điểm của hệ thống 0–1–2 rồi áp dụng các ngưỡng của IADL Lawton 0–1.

Phân biệt “phụ thuộc thật sự” và “được làm thay”

Đây là vấn đề rất thường gặp khi đánh giá IADL ở người cao tuổi.

Ví dụ, một người phụ nữ 75 tuổi không bao giờ quản lý tài chính vì chồng luôn thực hiện công việc này.

Không thể kết luận ngay rằng người đó mất khả năng quản lý tài chính.

Cần tìm hiểu:

  • Trước đây người bệnh có thực hiện hoạt động này không?
  • Nếu cần, người bệnh có thể thực hiện không?
  • Người bệnh có hiểu tiền bạc và các giao dịch không?
  • Người khác làm thay vì thuận tiện hay vì người bệnh không có khả năng?

Đánh giá IADL nên dựa vào khả năng thực tế chứ không chỉ dựa vào việc người bệnh có đang thực hiện hoạt động đó hay không.

IADL và suy giảm nhận thức

IADL có mối liên hệ chặt chẽ với khả năng nhận thức.

Một người có thể vẫn thực hiện tốt những hoạt động cơ bản nhưng gặp khó khăn khi phải:

  • Quản lý tiền.
  • Quản lý thuốc.
  • Lập kế hoạch mua sắm.
  • Sử dụng phương tiện giao thông.
  • Chuẩn bị bữa ăn.

Do đó, suy giảm IADL có thể là dấu hiệu gợi ý cần đánh giá thêm về nhận thức.

Tuy nhiên, IADL giảm không đồng nghĩa chắc chắn với sa sút trí tuệ.

Các nguyên nhân khác như giảm thị lực, giảm thính lực, yếu cơ, đau, hạn chế vận động, trầm cảm hoặc môi trường sống cũng có thể ảnh hưởng đến IADL.

IADL và phục hồi chức năng

Trong phục hồi chức năng, mục tiêu cuối cùng không chỉ là cải thiện sức mạnh hoặc tầm vận động mà còn phải giúp người bệnh hoạt động hiệu quả trong cuộc sống thực tế.

Ví dụ:

  1. Giảm sức mạnh chi dưới ↓
  2. Khó đi bộ ngoài nhà ↓
  3. Không thể tự đi mua sắm ↓
  4. IADL giảm ↓
  5. Mục tiêu phục hồi: di chuyển an toàn trong cộng đồng

Như vậy, IADL giúp chuyển mục tiêu phục hồi từ tăng sức mạnh cơ sang những mục tiêu có ý nghĩa hơn đối với cuộc sống:

  • Tự đi mua thực phẩm.
  • Tự đi khám.
  • Tự quản lý thuốc.
  • Tự chuẩn bị bữa ăn.
  • Tự thực hiện các giao dịch cần thiết.

IADL ở người sau đột quỵ

Người sau đột quỵ có thể gặp nhiều hạn chế IADL do:

  • Yếu liệt.
  • Giảm thăng bằng.
  • Khó khăn khi đi lại.
  • Rối loạn ngôn ngữ.
  • Rối loạn nhận thức.
  • Giảm thị lực.
  • Mệt mỏi.
  • Khó sử dụng tay.

Một người có thể đã tự ăn uống và mặc quần áo nhưng vẫn chưa thể trở lại cuộc sống độc lập vì không thể tự mua sắm hoặc sử dụng phương tiện giao thông.

Đây là lý do IADL có thể cung cấp thêm thông tin quan trọng bên cạnh ADL.

IADL ở người cao tuổi

người cao tuổi, suy giảm IADL có thể xuất hiện trước khi suy giảm nghiêm trọng các hoạt động ADL.

Ví dụ:

Giai đoạn đầu: Người bệnh vẫn tự tắm, mặc quần áo và ăn uống nhưng bắt đầu quên uống thuốc hoặc gặp khó khăn trong quản lý tiền.

Giai đoạn tiến triển: Người bệnh cần hỗ trợ mua sắm, nấu ăn và sử dụng phương tiện giao thông.

Giai đoạn nặng hơn: Người bệnh bắt đầu cần hỗ trợ cả những hoạt động ADL cơ bản.

Do đó, đánh giá IADL có thể giúp phát hiện những thay đổi chức năng sớm hơn.

Những yếu tố cần xem xét khi đánh giá IADL

Không nên đánh giá IADL một cách tách biệt.

Cần xem xét:

  • Tuổi.
  • Bệnh lý nền.
  • Khả năng vận động.
  • Sức mạnh cơ.
  • Thăng bằng.
  • Thị lực.
  • Thính lực.
  • Khả năng nhận thức.
  • Tâm trạng.
  • Khả năng giao tiếp.
  • Điều kiện kinh tế.
  • Môi trường sống.
  • Vai trò của người bệnh trong gia đình.
  • Sự hỗ trợ của người thân.

Những sai lầm thường gặp khi đánh giá IADL

1. Cho rằng không làm = không có khả năng

Đây là sai lầm phổ biến.

Người bệnh có thể không làm vì gia đình đã làm thay.

2. Không xem xét giới tính và vai trò xã hội

Một số hoạt động truyền thống có thể chưa từng được người bệnh thực hiện.

Vì vậy cần đánh giá khả năng thực tế thay vì áp dụng máy móc.

3. Không xem xét môi trường sống

Ví dụ, một người sống ở vùng nông thôn có thể không sử dụng phương tiện giao thông công cộng không phải vì mất khả năng mà vì nơi đó không có dịch vụ phù hợp.

4. Chỉ nhìn tổng điểm

Tổng điểm giúp mô tả mức độ chung nhưng không cho biết lĩnh vực nào đang có vấn đề.

Hai người cùng đạt 5/8 điểm có thể có hai kiểu suy giảm hoàn toàn khác nhau.

5. Dùng sai cách chấm

Cần xác định rõ phiên bản IADL đang sử dụng trước khi tính điểm.

Đánh giá IADL nên hỏi người bệnh hay người chăm sóc?

Có thể sử dụng cả hai nguồn thông tin.

Ở người có khả năng nhận thức tốt, nên ưu tiên trao đổi trực tiếp với người bệnh.

Trong trường hợp người bệnh:

  • Giảm trí nhớ.
  • Khó giao tiếp.
  • Không nhớ chính xác khả năng của mình.
  • Có nhận thức hạn chế.

Có thể cần thông tin bổ sung từ người chăm sóc hoặc người thân.

Lý tưởng nhất là kết hợp phỏng vấn + quan sát + thông tin từ người chăm sóc.

IADL có cần đánh giá định kỳ không?

Có: Khả năng chức năng của người cao tuổi có thể thay đổi theo thời gian.

Đánh giá lặp lại giúp:

  • Phát hiện suy giảm chức năng.
  • Đánh giá hiệu quả phục hồi.
  • Điều chỉnh kế hoạch chăm sóc.
  • Xác định nhu cầu hỗ trợ.
  • Đánh giá khả năng sống độc lập.

Checklist đánh giá IADL Lawton

☐ Sử dụng điện thoại

☐ Mua sắm

☐ Chuẩn bị thức ăn

☐ Dọn dẹp nhà cửa

☐ Giặt giũ

☐ Sử dụng phương tiện giao thông

☐ Quản lý thuốc

☐ Quản lý tài chính

☐ Xác định hoạt động người bệnh thực sự có khả năng làm

☐ Phân biệt “không làm” với “không thể làm”

☐ Ghi nhận mức độ hỗ trợ cần thiết

☐ Xem xét yếu tố môi trường và vai trò gia đình

☐ Theo dõi thay đổi theo thời gian

ADL + IADL: Vì sao nên đánh giá cả hai?

ADL và IADL bổ sung cho nhau.

  1. ADL ↓
  2. Khả năng tự chăm sóc bản thân ↓

  3. IADL ↓
  4. Khả năng sống độc lập trong cộng đồng ↓

  5. Đánh giá chức năng toàn diện ↓
  6. Lập kế hoạch phục hồi chức năng

Ví dụ:

Một người bệnh có ADL 6/6 nhưng IADL chỉ 4/8. Điều này cho thấy người bệnh vẫn tự chăm sóc bản thân nhưng có thể đã cần hỗ trợ trong một số hoạt động phức tạp.

Đây là thông tin rất có giá trị trong chăm sóc người cao tuổi.

ADL và IADL trong đánh giá chức năng người cao tuổi

Khía cạnh ADL IADL
Tắm
Mặc quần áo
Ăn uống
Đi vệ sinh
Mua sắm
Nấu ăn
Quản lý thuốc
Quản lý tài chính

Ý nghĩa của IADL đối với mục tiêu phục hồi

Một chương trình phục hồi chức năng tốt không chỉ đặt mục tiêu:

“Người bệnh đi được.”

Mà cần tiến đến:

“Người bệnh có thể đi đến nơi cần thiết và thực hiện được những công việc có ý nghĩa trong cuộc sống.”

Đó chính là giá trị của việc đánh giá IADL.

Ví dụ:

  • Từ tập đi trong hành lang → đi bộ an toàn ngoài cộng đồng.
  • Từ tập cầm nắm → tự sử dụng điện thoại.
  • Từ tập đứng → tự nấu một bữa ăn đơn giản.
  • Từ tập chuyển tư thế → tự đi mua thuốc.

Kết luận

IADL Lawton là công cụ quan trọng để đánh giá khả năng sống độc lập của người cao tuổi trong cộng đồng.

Khác với ADL Katz tập trung vào các hoạt động cơ bản như tắm, mặc quần áo và ăn uống, IADL đánh giá những hoạt động phức tạp hơn như:

  1. Sử dụng điện thoại.
  2. Mua sắm.
  3. Chuẩn bị thức ăn.
  4. Dọn dẹp nhà cửa.
  5. Giặt giũ.
  6. Sử dụng phương tiện giao thông.
  7. Quản lý thuốc.
  8. Quản lý tài chính.

Trong phiên bản Lawton-Brody thường dùng, các lĩnh vực được quy đổi thành điểm để tạo thành chỉ số tổng quát về mức độ độc lập. Tuy nhiên, cách mã hóa và diễn giải cần căn cứ vào đúng phiên bản công cụ được sử dụng.

Thông điệp quan trọng:

ADL cho biết người bệnh có thể tự chăm sóc bản thân đến đâu; IADL giúp chúng ta biết người bệnh có thể sống độc lập trong cộng đồng đến mức nào.

Vì vậy, kết hợp ADL + IADL sẽ cho bức tranh chức năng đầy đủ hơn và giúp xây dựng mục tiêu phục hồi chức năng sát với cuộc sống thực tế.

Câu hỏi thường gặp về IADL Lawton

IADL Lawton là gì?

IADL Lawton là thang đánh giá khả năng thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày có tính chất phức tạp, giúp đánh giá mức độ độc lập của người cao tuổi trong cộng đồng.

IADL Lawton có bao nhiêu hoạt động?

Phiên bản Lawton-Brody kinh điển thường đánh giá 8 lĩnh vực gồm sử dụng điện thoại, mua sắm, chuẩn bị thức ăn, dọn dẹp, giặt giũ, phương tiện giao thông, quản lý thuốc và quản lý tài chính.

IADL Lawton tối đa bao nhiêu điểm?

Trong cách mã hóa 0–1 phổ biến với 8 lĩnh vực, tổng điểm tối đa là 8 điểm. Tuy nhiên, một số phiên bản hoặc cách triển khai có thể khác nên cần kiểm tra đúng công cụ đang sử dụng.

IADL thấp có phải là sa sút trí tuệ không?

Không. IADL giảm có thể liên quan đến suy giảm nhận thức nhưng cũng có thể do yếu cơ, hạn chế vận động, giảm thị lực, đau, bệnh mạn tính, trầm cảm hoặc các yếu tố môi trường.

IADL có dùng cho người sau đột quỵ không?

Có. IADL giúp đánh giá mức độ người bệnh có thể trở lại các hoạt động phức tạp trong gia đình và cộng đồng sau đột quỵ. Tuy nhiên cần kết hợp với đánh giá vận động, nhận thức, giao tiếp và các chức năng khác.

IADL và ADL có nên đánh giá cùng nhau không?

Nên. ADL đánh giá các hoạt động cơ bản để tự chăm sóc, trong khi IADL đánh giá những hoạt động phức tạp cần thiết để sống độc lập trong cộng đồng. Hai công cụ bổ sung cho nhau.

Có thể chấm IADL theo thang 0–1–2 không?

Có thể nếu cơ sở hoặc công cụ đánh giá quy định hệ thống này. Tuy nhiên cần sử dụng tổng điểm và cách diễn giải riêng của hệ thống 0–1–2, không áp dụng trực tiếp các ngưỡng của phiên bản Lawton 0–1.

Lưu ý y khoa: Nội dung nhằm mục đích giáo dục sức khỏe và không thay thế đánh giá trực tiếp của bác sĩ hoặc chuyên gia phục hồi chức năng. Khi sử dụng IADL trong thực hành lâm sàng, cần xác định đúng phiên bản công cụ, cách chấm điểm và bối cảnh văn hóa – xã hội của người được đánh giá.

Tài liệu tham khảo

  1. Lawton MP, Brody EM. Assessment of older people: self-maintaining and instrumental activities of daily living. The Gerontologist.
  2. Katz S, Ford AB, Moskowitz RW, Jackson BA, Jaffe MW. Studies of illness in the aged. The Index of ADL: a standardized measure of biological and psychosocial function. JAMA.
  3. World Health Organization. Healthy ageing and functional ability.
  4. World Health Organization. Rehabilitation.

Đăng nhận xét

X