Khuyến nghị Tập luyện cho Người bệnh Parkinson: Tập vận động là "thuốc" chữa bệnh
Parkinson là bệnh lý thoái hóa hệ thần kinh đặc trưng bởi tình trạng cử động chậm chạp, rối loạn khả năng thăng bằng, co cứng cơ và run rẩy. Người bệnh cũng có thể đối mặt với những suy giảm về nhận thức và thay đổi tâm trạng.
Tập luyện thể dục giúp cải thiện hiệu quả nhiều triệu chứng vận động lẫn phi vận động của bệnh Parkinson.
Đọc thêm về phục hồi chức năng người cao tuổi
| Hoạt động Hiếu khí (Aerobic) | Rèn luyện Sức mạnh (Kháng lực) | Bài tập Kéo giãn (Độ linh hoạt) | Thăng bằng, Linh hoạt & Đa nhiệm (BAM) |
|---|---|---|---|
| Tập 3 ngày/tuần, mỗi buổi tối thiểu 30 phút với cường độ từ trung bình đến gắng sức. | Tập 2–3 ngày không liên tiếp/tuần, mỗi buổi kéo dài ít nhất 30 phút. | Tập 2–3 ngày/tuần, đạt hiệu quả tối ưu nhất khi duy trì đều đặn mỗi ngày. | Tập 2–3 ngày/tuần, khuyến khích lồng ghép vào các hoạt động thường nhật. |
| Loại hình: Các hoạt động nhịp nhàng, liên tục như đi bộ nhanh, chạy bộ, đạp xe, bơi lội, khiêu vũ hoặc các bài tập ngắt quãng (interval training). | Loại hình: Tác động vào các nhóm cơ lớn ở chi trên, chi dưới và cơ vùng lõi (core) bằng máy tập tạ, dây kháng lực, tạ tay hoặc chính trọng lượng cơ thể; thực hiện 2–3 hiệp, mỗi hiệp từ 8–10 lần lặp cho đến khi mỏi cơ. | Loại hình: Vận động chủ động toàn dải khớp trước khi bước vào bài tập chính, hoặc kéo giãn tĩnh có kiểm soát kết hợp hít thở sâu sau buổi tập. | Loại hình: Các bài tập bước đa hướng, chuyển dịch trọng tâm, xoay người, thực hiện động tác biên độ lớn và kết hợp xử lý đa nhiệm (như yoga, thái cực quyền, khiêu vũ và quyền anh). |
| Lưu ý An toàn: Cần cẩn trọng trước các rủi ro xuất hiện hiện tượng đông cứng dáng đi (bước đi bị khựng lại đột ngột), hạ huyết áp hoặc giảm đáp ứng nhịp tim khi vận động. Nên có người giám sát và hỗ trợ khi cần thiết. | Lưu ý An toàn: Tập trung duy trì tư thế chuẩn xác. Tình trạng cứng cơ có thể làm hạn chế biên độ vận động tối đa. Hãy thật thận trọng khi sử dụng tạ và dây kháng lực. | Lưu ý An toàn: Cần linh hoạt điều chỉnh động tác cho phù hợp nếu người bệnh có tình trạng co cứng, tư thế gập cong người (flexed posture), loãng xương hoặc đau nhức xương khớp. | Lưu ý An toàn: Đặc biệt chú trọng an toàn do người bệnh có sự suy giảm về nhận thức, thăng bằng và cảm nhận không gian của cơ thể. Luôn bám/vịn vào điểm tựa vững chắc khi thấy cần thiết. |
| An toàn là trên hết | Tham vấn Chuyên gia | Mục tiêu 150 phút/tuần | Tiến trình từng bước |
|---|---|---|---|
| Nên tập luyện trong các giai đoạn "On" (khoảng thời gian thuốc phát huy tác dụng tối ưu). Nếu cảm thấy không an toàn khi tự tập một mình, hãy đảm bảo luôn có người bên cạnh hỗ trợ. | Hãy tìm đến chuyên gia vật lý trị liệu chuyên sâu về bệnh Parkinson để được đánh giá toàn diện chức năng vận động và nhận phác đồ tập luyện cá nhân hóa phù hợp. | Dành ra 150 phút mỗi tuần cho các hoạt động thể chất cường độ từ trung bình đến gắng sức. Nên kết hợp đa dạng nhiều loại hình bài tập và tham gia các hội nhóm cộng đồng để duy trì động lực. | Việc nâng cao dần cường độ và độ khó của bài tập theo thời gian là vô cùng cần thiết. Khi chức năng thể chất và nhận thức có sự thay đổi, hãy chủ động điều chỉnh kế hoạch tập cho phù hợp. |
Lưu ý y khoa: Bài viết được biên soạn dựa trên định hướng nội dung của ACSM và nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế đánh giá và chỉ định cá nhân của bác sĩ hoặc chuyên viên phục hồi chức năng. Người có bệnh lý tim mạch, bệnh mạn tính phức tạp, nguy cơ té ngã cao hoặc đang phục hồi sau phẫu thuật cần được hướng dẫn chương trình vận động phù hợp.
