Quy trình Kỹ thuật can thiệp rối loạn đại tiện bằng phản hồi sinh học (biofeedback)
Kiểm soát cơ sàn chậu, cơ vòng hậu môn, cải thiện tình trạng táo bón chức năng và không tự chủ đại tiện thông qua các tín hiệu trực quan trên màn hình
KỸ THUẬT CAN THIỆP RỐI LOẠN ĐẠI TIỆN BẰNG PHẢN HỒI SINH HỌC (BIOFEEDBACK)
1. ĐẠI CƯƠNG
- 1.1. Định nghĩa: Phản hồi sinh học (Biofeedback) là một phương pháp điều trị hành vi sử dụng kỹ thuật “điều phối quan sát”. Nguyên lý cơ bản là người bệnh sẽ đạt được một hành vi mới thông qua quá trình thử nghiệm. Nếu quá trình học tập này được lặp lại, đặc biệt với cơ chế phản hồi ngay lập tức, khả năng đạt được và hoàn thiện hành vi này sẽ tăng lên gấp vài lần.
- 1.2. Mục đích: Cải thiện sức bền của cơ thắt hậu môn; Cải thiện sự điều phối giữa cơ bụng, cơ mông và cơ thắt hậu môn trong khi rặn tự nguyện và sau khi có cảm giác trực tràng; Tăng cường cảm giác hậu môn trực tràng.
2. CHỈ ĐỊNH
- Người bệnh có rối loạn đại tiện do yếu cơ thắt và/hoặc cảm giác trực tràng bị suy giảm.
3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH
4. THẬN TRỌNG
5. CHUẨN BỊ
5.1. Người thực hiện:
a) Nhân lực trực tiếp:
- Bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng.
- Kỹ thuật y phục hồi chức năng.
b) Nhân lực hỗ trợ:
5.2. Thuốc:
5.3. Vật tư:
- Cốc
- Nước lọc
- Bóng
- Đai chun
- Găng tay
- Mũ giấy
- Khẩu trang y tế
- Ga trải giường, gối kê
- Cồn sát khuẩn hoặc dung dịch khử khuẩn tay chứa cồn
- Khăn lau tay
- Bông, gạc y tế
- Tấm lót
- Gel bôi trơn
5.4. Thiết bị y tế:
- Giường tập, Ghế tập
- Toilet
- Bục gỗ
5.5. Người bệnh:
- Người bệnh mặc trang phục gọn gàng.
- Giải thích cho người bệnh và người nhà về giải phẫu học, hoạt động của đại tràng trước và sau tổn thương tủy sống
- Giải thích về mục tiêu tập ruột
- Giải thích cho người bệnh và gia đình người bệnh biết việc mình sắp làm
- Tư thế người bệnh thư giãn, thoải mái
- Hướng dẫn người bệnh những điều cần thiết.
5.6. Hồ sơ bệnh án:
- Hồ sơ bệnh án theo quy định
- Hoàn thành đầy đủ, có chẩn đoán, theo dõi bệnh hằng ngày.
5.7. Thời gian thực hiện kỹ thuật:
5.8. Địa điểm thực hiện:
5.9. Kiểm tra hồ sơ:
- Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng chỉ định...
6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT
- 6.1. Bài tập Valsava
- Chỉ định: Người bệnh táo bón
- Chống chỉ định: Người bệnh đại tiện không kiểm soát (són phân)
- Cho người bệnh uống 1/3 lít nước chia đều trong 30 phút trước khi tập.
- Tư thế ngồi đại tiện (trên hố xí bệt) ngả người về phía trước, 2 gối thả lỏng.
- Hít một hơi thở giữ hơi ở bụng bằng cách phình bụng sau đó nín thở và rặn.
- Xoa bụng ở thì nghỉ 1 phút
- Đánh giá kết quả 10 lần rặn thì 6 lần xì hơi hoặc ra phân
- Mỗi đợt 10 lần rặn, mỗi ngày 5-10 đợt cho đến khi có cảm giác nặng hậu môn hoặc buồn đại tiện.
- 6.2. Bài tập Kegel
- Chỉ định: Người bệnh đại tiện không kiểm soát (són phân)
- Chống chỉ định: Người bệnh táo bón
- Thực hiện kỹ thuật: Bài tập 1: Tập mạnh cơ vùng chậu bằng cách dùng cơ khép và xoay trong đùi. Tư thế người bệnh: Ngồi trên ghế tựa lưng 2 tay thả lỏng để trên đùi, gối gập, bàn chân để trên sàn. Đưa quả bóng vào giữa 2 đầu gối. Xoay, khép gối đè vào bóng và nâng cơ vùng chậu của người bệnh lên, thắt cơ xung quanh hậu môn và niệu đạo (thắt chặt xung quanh cửa âm đạo nếu là nữ). Giữ lại và đếm đến 10 sau đó thư giãn đầu gối, cơ vùng chậu, lưng, cổ 10 giây sau đó lặp lại như trên. Mỗi ngày tập 2-3 lần mỗi lần 3-5 phút
- Bài tập 2: Tập mạnh cơ vùng chậu bằng cách dùng cơ bịt và xoay khớp háng. Tư thế người bệnh: Ngồi trên ghế tựa lưng 2 tay thả lỏng để trên đùi, gối gập, bàn chân để trên sàn. Dùng đai chun cố định phần trên gối. Đưa gối ra ngoài chống lại sức căng của đai và nâng cơ vùng chậu của bạn lên và thắt chặt thắt cơ xung quanh hậu môn và niệu đạo (thắt chặt xung quanh cửa âm đạo nếu là nữ) chú ý giữ nhịp thở. Giữ lại và đếm đến 10 sau đó thư giãn đầu gối, cơ vùng chậu, lưng, cổ 10 giây sau đó lặp lại. Mỗi ngày tập 2-3 lần mỗi lần 3-5 phút
7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN
- Theo dõi sự cải thiện cơ lực của cơ thắt quanh hậu môn, niệu đạo.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Bharucha, A. E., & Lacy, B. E. (2020). Mechanisms, Evaluation, and Management of Chronic Constipation. Gastroenterology, 158(5), 1232–1249.e3. https://doi.org/10.1053/j.gastro.2019.12.034
- Goldenberg, J. Z., Brignall, M., Hamilton, M., Beardsley, J., Batson, R. D., Hawrelak, J., Lichtenstein, B., & Johnston, B. C. (2019). Biofeedback for treatment of irritable bowel syndrome. The Cochrane database of systematic reviews, 2019(11), CD012530. https://doi.org/10.1002/14651858.CD012530.pub2
- Exarchopoulou, K., Papageorgiou, A., Bacopoulou, F., Malisiova, E. K., Vlachakis, D., Chrousos, G. P., & Darviri, C. (2021). A Biofeedback-Assisted Stress Management Program for Patients with Irritable Bowel Syndrome: a Randomised Controlled Trial. EMBnet.journal, 26, e980. https://doi.org/10.14806/ej.26.1.980.
