Quy trình Đo áp lực bàng quang bằng cột thước nước
Đo áp lực bàng quang bằng cột thước nước là phương pháp thủy tĩnh đơn giản để gián tiếp xác định áp lực bên trong bàng quang hoặc ổ bụng.
ĐO ÁP LỰC BÀNG QUANG BẰNG CỘT THƯỚC NƯỚC
1. ĐẠI CƯƠNG
- Đo áp lực bàng quang bằng cột thước nước là phương pháp đơn giản, có thế áp dụng được ở mọi cơ sở y tế, đo áp lực bàng quang bằng cột thước nước đã được áp dụng ở các nước phát triển hàng trăm năm nay. Hiện nay nó được thay thế bằng máy đo niệu động học, quay phim niệu động học. Tuy nhiên, với những nước đang phát triển như Việt Nam, áp dụng phương pháp đo áp lực bàng quang bằng cột thước nước vẫn còn giá trị đối với các trung tâm y tế tuyến dưới, đặc biệt là các trung tâm chăm sóc người bệnh tổn thương tủy sống
2. CHỈ ĐỊNH
- Rối loạn tiểu tiện sau tổn thương tủy sống và một số bệnh lý thần kinh (đột quỵ não, u não, xơ cứng rải rác, viêm tủy, tật nứt đốt sống bẩm sinh…)
3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH
- Nhiễm khuẩn tiết niệu
- Chấn thương đường niệu dưới
4. THẬN TRỌNG
5. CHUẨN BỊ
5.1. Người thực hiện:
a) Nhân lực trực tiếp:
- Bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng.
- Kỹ thuật y phục hồi chức năng.
b) Nhân lực hỗ trợ:
5.2. Thuốc:
- Dung dịch muối đẳng trương Nacl 0,9%
- Thuốc thụt tháo
- Thuốc sát trùng, Betadin 1%
- Gel bôi trơn
5.3. Vật tư:
- Găng tay sạch, găng tay vô khuẩn
- Mũ giấy
- Khẩu trang y tế
- Ga trải giường, gối kê, tấm lót
- Cồn sát khuẩn hoặc dung dịch khử khuẩn tay chứa cồn
- Dung dịch khử khuẩn tẩy rửa có chứa enzyme
- Khăn lau tay
- Bông, gạc y tế,
- Tấm lót
- Bộ dụng cụ làm thủ thuật được hấp vô khuẩn
- Băng dính lụa, băng dính trong cố định cột thước nước
- Thông tiểu Foley, Nelaton vô khuẩn,
- Bơm tiêm (cỡ 10ml, 20ml, 50ml) vô trùng
- Dây truyền dịch, Chạc ba, Túi nước tiểu
- Thùng ngâm dụng cụ khử khuẩn
- Dụng cụ chứa nước tiểu làm xét nghiệm,
- Dụng cụ chứa nước tiểu có chia vạch theo đơn vị ml
- Đồng hồ đếm giọt
- Thước cây loại dài 1m
- Cây treo dịch truyền
- Biểu đồ ghi nhận kết quả
5.4. Thiết bị y tế:
- Giường, bàn làm thủ thuật chuyên dụng
- Xe tiêm
- Tủ lạnh
5.5. Người bệnh:
- Giải thích cho người bệnh hiểu sự cần thiết làm thăm dò niệu động học
- Hướng dẫn người bệnh vệ sinh bộ phận sinh dục, làm sạch phân trong hỗng tràng và ghi nhật ký đi tiểu 3 ngày trước khi làm niệu động học
- Làm xét nghiệm phân tích nước tiểu (tổng phân tích, tế bào nước tiểu, cấy nước tiểu) để loại trừ nhiễm khuẩn tiết niệu
- Tiền sử người bệnh: tiền sử bệnh, chấn thương, chửa đẻ, dị ứng
- Thông báo cho người bệnh và người nhà lí do đo áp lực bàng quang, ngày, giờ
- Làm vệ sinh bộ sinh dục trước khi vào phòng niệu.
- Làm trống bàng quang trước khi đo áp lực bàng quang
- Kháng sinh dự phòng 12 giờ trước khi đo
- Đo huyết áp và các dấu hiệu sinh tồn.
- Dặn người bệnh trong lúc tiến hành đo áp lực bàng quang báo cho bác sỹ biết các loại cảm giác nếu có như: cảm giác căng bàng quang, cảm giác muốn tiểu đầu tiên, muốn tiểu nhiều, muốn tiểu gấp hoặc cảm giác đau.
5.6. Hồ sơ bệnh án:
- Hồ sơ bệnh án, phiếu theo dõi, cam kết theo quy định
- Nhật ký đi tiểu 3 ngày trước khi tiến hành đo áp lực bàng quang
- Bảng đánh giá mức độ tổn thương tủy theo hiệp hội tổn thương tủy sống Hoa Kỳ (ASIA) nếu là người bệnh tổn thương tủy sống,
- Bệnh án nội khoa và các xét nghiệm cơ bản, chuyên khoa
5.7. Thời gian thực hiện kỹ thuật:
5.8. Địa điểm thực hiện:
5.9. Kiểm tra hồ sơ:
- Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng chỉ định...
- Các xét nghiệm cần thiết, các thuốc đang điều trị
6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT
- Giải thích thủ thuật cho người bệnh một lần nữa.
- Đặt ống thông tiểu và để nước tiểu chảy ra hết (nếu người bệnh tiểu tự chủ được, cho họ tiểu trước mới đặt ống thông sau) rồi ghi vào biểu đồ.
- Dán ống thông cố định.
- Nối ống thông tiểu vào đầu chạc ba còn lại
- Mở thông 3 đường (dây truyền dịch, dây nối vào cây thước, dây vào bàng quang).
- Yêu cầu người bệnh ho mạnh để kiểm tra xem các ống thông đúng vị trí chưa.
- Tiến hành đo và mỗi phút ghi nhận kết quả vào biểu đồ.
- Tiếp tục như thế cho đến khi người bệnh có các loại cảm giác bàng quang, cảm giác đau bàng quang hoặc nếu không có cảm giác đó thì theo dõi nước trong bàng quang có chảy ra ngoài ống thông không và ngưng quá trình đo.
- Rút đầu nối của cây thước với ống thông tiểu và cho nước trong bàng quang chảy ra hết, ghi nhận vào biểu đồ chức năng chứa của bàng quang.
- Rút ống thông tiểu ra, lau khô vùng sinh dục cho người bệnh.
- Đưa người bệnh ra, thu dọn dụng cụ.
- Bác sĩ ghi hồ sơ chẩn đoán loại bàng quang thần kinh và chỉ định điều trị
7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN
- Trong quá trình đo phải theo dõi phản ứng của người bệnh và ghi vào biểu đồ áp lực và thể tích bàng quang:
- Đo huyết áp và các triệu chứng lâm sàng của rối loạn phản xạ tự động tủy nếu người bệnh tổn thương trên D6: huyết áp trên 150mmHg và hoặc trên 100mmHg, vã mồ hôi, đau đầu v cần có thái độ xử trí kịp thời
- Nếu người bệnh có nguy cơ cao xuất hiện cơn rối loạn phản xạ tự động tủy có thể cho uống 1 viêm Amlor 5mg trước khi đo 30 phút
- Nếu có cơn rối loạn phản xạ tự động tủy: xử trí như cấp cứu nội khoa, dừng tiến hành đo, cho người bệnh ngồi dậy, nếu không đỡ, dùng thuốc hạ huyết áp
- Nếu sốt sau khi làm niệu động học: cần tìm nguyên nhân sốt do nhiễm khuẩn tiết niệu để điều trị theo kháng sinh đồ
- Nếu chảy máu: theo dõi và xử trí kịp thời bằng thông tiểu cố định hoặc thuốc chống chảy máu (Transamin)
- Nếu đau buốt, rát đường tiết niệu: giải thích cho người bệnh yên tâm, thuốc giảm đau nếu cần
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Suryawanshi, A., & Joshi, A. (2012, March). Urine flow rate measurement based on volumetric pressure measurement principle. In 2012 1st International Symposium on Physics and Technology of Sensors (ISPTS-1) (pp. 334-337). IEEE.
- Gnanaraj J. (2018). Cystometrogram: the low-cost method for rural areas and its benefits. Tropical doctor, 48(1), 80–84. https://doi.org/10.1177/0049475517712658
- Alothmany, N., Mosli, H., Shokoueinejad, M., Alkashgari, R., Chiang, M., & Webster, J. G. (2018). Critical review of uroflowmetry methods. Journal of Medical and Biological Engineering, 38, 685-696.
