Quy trình Kỹ thuật tập tay và bàn tay cho người bệnh liệt nửa người

KỸ THUẬT TẬP TAY VÀ BÀN TAY CHO NGƯỜI BỆNH LIỆT NỬA NGƯỜI

1. ĐẠI CƯƠNG

• Liệt nửa người là liệt một tay và một chân và nửa mặt cùng bên, nguyên nhân có nhiều nhưng thường gặp nhất là đột quỵ não. Đột quỵ não là dấu hiệu phát triển nhanh trên lâm sàng của một rối loạn khu trú chức năng của não kéo dài trên 24 giờ và thường do nguyên nhân mạch máu…
• Tầm quan trọng của tập tay và bàn tay: Tay và bàn tay liệt thường bị giảm và mất chức năng nặng và khó hồi phục hơn chân do mức độ vận động tinh tế của tay và bàn tay. Phục hồi chức năng tay và bàn tay liệt giúp người bệnh phục hồi được khả năng độc lập trong sinh hoạt hàng ngày. Do bàn tay có hoạt động rất tinh tế do đó cần có kỹ thuật tập phục hồi chức năng riêng

2. CHỈ ĐỊNH

• Tất cả các giai đoạn của liệt nửa người do đột quỵ não
• Có thể áp dụng cho người bệnh liệt nửa người do chấn thương sọ não; viêm não, màng não, lao màng não, u não…
• Các trường hợp giảm, mất chức năng tay, bàn tay do nhiều nguyên nhân khác nhau.

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

4. THẬN TRỌNG

• Người bệnh trong tình trạng cấp cứu.

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện:

a) Nhân lực trực tiếp:

• Bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng.
• Kỹ thuật y phục hồi chức năng.

b) Nhân lực hỗ trợ:

5.2. Thuốc:

5.3. Vật tư:

• Bóng tập
• Gậy tập
• Các dụng cụ hoạt động trị liệu
• Khẩu trang y tế
• Cồn sát khuẩn hoặc dung dịch khử khuẩn tay chứa cồn
• Khăn lau tay

5.4. Thiết bị y tế:

• Giường bệnh hoặc giường tập

5.5. Người bệnh:

• Người thực hiện giải thích cho người bệnh, người chăm sóc về kỹ thuật trước khi thực hiện: mục đích, các bước tiến hành... để người bệnh hợp tác
• Tư thế người bệnh phải thoải mái, thuận tiện
• Trang phục gọn gàng.

5.6. Hồ sơ bệnh án:

• Bệnh án và phiếu điều trị chuyên khoa vật lý có chỉ định của bác sỹ
• Tình trạng người bệnh trước trong và sau khi tập

5.7. Thời gian thực hiện kỹ thuật:

• 20-30 phút

5.8. Địa điểm thực hiện:

• Phòng thực hiện kỹ thuật, buồng bệnh

5.9. Kiểm tra hồ sơ:

• Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng chỉ định...

6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT

• 6.1. Tập vận động ở tư thế nằm: Kỹ thuật nắm giữ bàn tay liệt trong các động tác hỗ trợ của tay lành. Tập vận động tay liệt có sự trợ giúp của tay lành. Tập kiểm soát vận động tay liệt. Tập vận động khớp vai bên liệt ra trước
• 6.2. Tập vận động ở tư thế ngồi: Kỹ thuật vị thế: giúp hoặc hướng dẫn người bệnh ngồi ở vị thế đúng. Ức chế co cứng vai tay bên liệt. Ức chế co cứng khớp cổ tay và các ngón tay bên liệt. Tập vận động tay liệt có sự hỗ trợ của tay lành. Tập kiểm soát vận động tay liệt. Tập phục hồi chức năng bàn tay. Tập với các dụng cụ, tập theo nhóm. Hoạt động trị liệu
• 6.3. Tập vận động ở tư thế đứng: Kỹ thuật vị thế: Người bệnh kiểm soát được thăng bằng khi đứng. Ức chế co cứng của tay liệt ở tư thế đứng. Tập vận động tay liệt, tay lành và toàn thân ở tư thế đứng. Tập với các dụng cụ, tập theo nhóm

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

• Đánh giá tình trạng người bệnh sau khi tập
• Theo dõi phát hiện các dấu hiệu bất thường
• Nếu có bất thường xử trí kịp thời theo đúng phác đồ, báo cáo bác sỹ
• Ghi chép hồ sơ bệnh án: Tình trạng người bệnh trong và sau khi tập
• Hướng dẫn người bệnh đề phòng những tai biến có thể xảy ra như: Đau tăng lên, khó chịu, mệt mỏi… nếu thấy có gì bất thường báo cáo bác sĩ ngay.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Y tế, 2014, “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành Phục hồi chức năng”, ban hành theo Quyết định số 54/QĐ-BYT ngày 06 tháng 01 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Y tế.

Nguồn! Bộ Y tế - Quyết định số 3553/QĐ-BYT