Tránh 3 yếu tố nguy cơ ở tuổi trung niên có thể giúp sống thêm gần 13 năm không sa sút trí tuệ
Giữ huyết áp ở mức phù hợp, không hút thuốc và phòng ngừa hoặc kiểm soát đái tháo đường từ tuổi trung niên có thể giúp kéo dài thời gian sống không sa sút trí tuệ. Một nghiên cứu mới trên hơn 12.000 người cho thấy những người không có cả ba yếu tố nguy cơ này có thể có thêm khoảng 12,6 năm sống không mắc chứng sa sút trí tuệ so với những người có cả ba yếu tố.
Tuy nhiên, đây là kết quả của một nghiên cứu quan sát, vì vậy không thể hiểu rằng một người cụ thể chắc chắn sẽ tránh được sa sút trí tuệ thêm đúng 13 năm nếu kiểm soát được huyết áp, đái tháo đường và hút thuốc. Kết quả chủ yếu cho thấy mối liên hệ đáng chú ý giữa sức khỏe mạch máu ở tuổi trung niên và sức khỏe não bộ khi về già.
Đọc thêm tin tức y thần kinh học
Tóm tắt nhanh
- Nghiên cứu phân tích dữ liệu của 12.409 người tham gia nghiên cứu ARIC.
- Tuổi trung bình của người tham gia khi đánh giá các yếu tố nguy cơ là khoảng 56 tuổi.
- Ba yếu tố được nghiên cứu gồm tăng huyết áp, đái tháo đường và hút thuốc.
- Thời gian theo dõi trung vị khoảng 26,3 năm.
- Người không có yếu tố nguy cơ nào có khoảng 30,1 năm sống không sa sút trí tuệ tính từ tuổi 55.
- Nhóm có cả ba yếu tố nguy cơ có khoảng 17,5 năm sống không sa sút trí tuệ.
- Chênh lệch giữa hai nhóm khoảng 12,6 năm.
- Nhưng nghiên cứu không chứng minh rằng việc loại bỏ ba yếu tố này chắc chắn tạo ra thêm chính xác 12,6 hoặc 13 năm cho từng cá nhân.
Ba yếu tố nguy cơ ở tuổi trung niên liên quan đến sa sút trí tuệ
Nghiên cứu tập trung vào ba yếu tố nguy cơ mạch máu thường xuất hiện từ tuổi trung niên:
- Tăng huyết áp.
- Đái tháo đường.
- Hút thuốc.
Đây đều là những yếu tố có thể can thiệp hoặc kiểm soát ở một mức độ nhất định. Chúng cũng liên quan chặt chẽ đến sức khỏe tim mạch và mạch máu não.
Trích dẫn lời các chuyên gia cho rằng tổn thương mạch máu, tình trạng viêm và sự suy giảm khả năng chống chịu của não có thể là một phần giải thích mối liên hệ giữa sức khỏe mạch máu và nguy cơ suy giảm nhận thức.
Nghiên cứu mới được thực hiện như thế nào?
Các nhà nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC), một nghiên cứu đoàn hệ dài hạn bắt đầu từ cuối những năm 1980.
Phân tích mới bao gồm 12.409 người không mắc sa sút trí tuệ tại thời điểm đánh giá. Tuổi trung bình của người tham gia là khoảng 56,2 tuổi; 56% là nữ và khoảng 25,2% là người da đen.
Ba yếu tố nguy cơ được phân loại dựa trên tình trạng:
- Tăng huyết áp.
- Đái tháo đường.
- Hút thuốc hiện tại.
Những người tham gia được theo dõi trong thời gian trung vị 26,3 năm. Trong thời gian này, 3.008 người phát triển sa sút trí tuệ và 5.238 người tử vong mà chưa được chẩn đoán sa sút trí tuệ.
Không có yếu tố nguy cơ nào: khoảng 30 năm sống không sa sút trí tuệ
Kết quả nổi bật nhất của nghiên cứu nằm ở tuổi thọ không sa sút trí tuệ.
| Số yếu tố nguy cơ ở tuổi trung niên | Thời gian sống không sa sút trí tuệ từ tuổi 55 |
|---|---|
| 0 yếu tố | Khoảng 30,1 năm |
| 1 yếu tố | Khoảng 26,3 năm |
| 2 yếu tố | Khoảng 21 năm |
| 3 yếu tố | Khoảng 17,5 năm |
Như vậy, sự khác biệt giữa nhóm không có yếu tố nguy cơ và nhóm có cả ba yếu tố là khoảng 12,6 năm sống không sa sút trí tuệ. Nghiên cứu gốc mô tả đây là mức giảm tuổi thọ không sa sút trí tuệ lên tới khoảng 13 năm khi gánh nặng yếu tố nguy cơ mạch máu tăng lên.
Tại sao huyết áp lại liên quan đến sức khỏe não bộ?
Tăng huyết áp kéo dài có thể gây tổn thương thành mạch máu và làm thay đổi hệ thống cung cấp máu cho não.
Não cần một nguồn cung cấp oxy và chất dinh dưỡng ổn định. Khi các mạch máu nhỏ và lớn bị tổn thương theo thời gian, nguy cơ tổn thương não do mạch máu có thể tăng lên.
Tăng huyết áp cũng là một yếu tố nguy cơ quan trọng của đột quỵ. Những tổn thương mạch máu và não do bệnh lý mạch máu có thể góp phần vào suy giảm nhận thức và một số dạng sa sút trí tuệ.
Vì vậy, kiểm soát huyết áp không chỉ là bảo vệ tim mà còn có thể là một phần của chiến lược bảo vệ não.
Đái tháo đường có liên quan gì đến nguy cơ sa sút trí tuệ?
Đái tháo đường, đặc biệt khi xuất hiện sớm trong cuộc đời, có thể ảnh hưởng đến nhiều hệ thống liên quan đến sức khỏe não.
Đường huyết tăng kéo dài có thể góp phần gây tổn thương mạch máu, rối loạn chức năng nội mô và các thay đổi chuyển hóa. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến hệ thống mạch máu nuôi não.
Trong nghiên cứu, đái tháo đường được xem là một trong ba yếu tố nguy cơ mạch máu chính liên quan đến thời gian sống không sa sút trí tuệ.
Một điểm đáng chú ý được tác giả nghiên cứu nhấn mạnh là thời điểm xuất hiện đái tháo đường có thể quan trọng. Đái tháo đường được chẩn đoán trước tuổi 60 có liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn so với trường hợp xuất hiện ở tuổi lớn hơn.
Hút thuốc ảnh hưởng đến não như thế nào?
Hút thuốc không chỉ liên quan đến ung thư phổi và bệnh tim mạch mà còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe não.
Khói thuốc chứa nhiều chất có khả năng gây tổn thương mạch máu, thúc đẩy quá trình viêm và ảnh hưởng đến hệ thống tim mạch.
Vì vậy, bỏ thuốc lá là một trong những biện pháp quan trọng có thể tác động đồng thời đến nhiều yếu tố nguy cơ của bệnh mạch máu và sức khỏe não.
Trong phân tích này, tình trạng hút thuốc hiện tại được xem là một trong ba yếu tố nguy cơ mạch máu ở tuổi trung niên.
Ba yếu tố nguy cơ càng nhiều, thời gian sống không sa sút trí tuệ càng ngắn
Một trong những điểm quan trọng của nghiên cứu là nguy cơ không chỉ nằm ở từng yếu tố riêng lẻ.
Khi một người có nhiều yếu tố nguy cơ cùng lúc, gánh nặng mạch máu tổng thể tăng lên.
So với những người không có yếu tố nguy cơ, những người có cả ba yếu tố — tăng huyết áp, đái tháo đường và hút thuốc — có nguy cơ được chẩn đoán sa sút trí tuệ cao hơn trong phân tích. Trích báo cáo nhóm này có khả năng phát triển sa sút trí tuệ cao hơn khoảng 2,69 lần.
Tuy nhiên, khi diễn giải con số này cần nhớ rằng đây là mối liên hệ quan sát được trong một quần thể nghiên cứu, không phải bằng chứng rằng cả ba yếu tố trực tiếp gây ra mọi trường hợp sa sút trí tuệ.
Một nghịch lý quan trọng: người có nhiều yếu tố nguy cơ lại có nguy cơ sa sút trí tuệ suốt đời thấp hơn
Đây là một chi tiết rất dễ gây hiểu nhầm.
Nghiên cứu cho thấy những người không có yếu tố nguy cơ có nguy cơ sa sút trí tuệ suốt đời được ước tính khoảng 42%, trong khi nhóm có cả ba yếu tố nguy cơ có con số khoảng 23%.
Điều này không có nghĩa là tăng huyết áp, đái tháo đường và hút thuốc giúp bảo vệ khỏi sa sút trí tuệ.
Lý do là những người có nhiều yếu tố nguy cơ có nguy cơ tử vong sớm cao hơn, do đó một bộ phận có thể tử vong trước khi sống đến độ tuổi mà sa sút trí tuệ thường xuất hiện.
Đây là một ví dụ điển hình về cách tử vong và sa sút trí tuệ là hai kết cục cạnh tranh khi nghiên cứu tuổi thọ không bệnh.
Nghiên cứu gốc cũng cho thấy những người không có yếu tố nguy cơ sống trung bình khoảng 4,1 năm với sa sút trí tuệ nếu họ phát triển tình trạng này, so với khoảng 3 năm ở nhóm có cả ba yếu tố nguy cơ.
Tuổi trung niên là thời điểm quan trọng để bảo vệ não
Sa sút trí tuệ thường được chẩn đoán ở tuổi cao, nhưng quá trình bệnh lý có thể bắt đầu từ nhiều năm trước khi các triệu chứng rõ ràng xuất hiện.
Đó là lý do tuổi trung niên được xem là một giai đoạn quan trọng để kiểm soát các yếu tố nguy cơ mạch máu.
Nghiên cứu mới củng cố quan điểm rằng bảo vệ não không nên bắt đầu khi trí nhớ đã suy giảm. Việc kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol, cân nặng và các yếu tố lối sống nên được thực hiện sớm hơn.
Không chỉ có 3 yếu tố: còn nhiều yếu tố nguy cơ sa sút trí tuệ có thể thay đổi
Tăng huyết áp, đái tháo đường và hút thuốc chỉ là ba yếu tố được nghiên cứu cụ thể trong phân tích này.
Các chuyên gia còn đề cập nhiều yếu tố nguy cơ có thể thay đổi khác, bao gồm:
- Cholesterol cao.
- Ít hoạt động thể chất.
- Thừa cân hoặc béo phì.
- Giảm thính lực.
- Giảm thị lực.
- Trầm cảm.
- Cô lập xã hội.
- Ít hoạt động kích thích nhận thức.
- Sử dụng rượu quá mức.
- Chấn thương sọ não.
- Ô nhiễm không khí.
- Một số vấn đề về giấc ngủ.
Bài viết cũng trích dẫn của các chuyên gia nhắc đến các thành phần khác trong Life's Essential 8, gồm hoạt động thể chất, chế độ ăn, giấc ngủ, cân nặng và cholesterol.
14 yếu tố nguy cơ có thể thay đổi và phòng ngừa sa sút trí tuệ
Bằng chứng hiện nay cho thấy nguy cơ sa sút trí tuệ không chỉ phụ thuộc vào tuổi hoặc di truyền.
Ủy ban Lancet năm 2024 ước tính 14 yếu tố nguy cơ có thể thay đổi có thể liên quan đến khoảng 45% số trường hợp sa sút trí tuệ trên toàn cầu. Điều này không có nghĩa 45% trường hợp chắc chắn có thể phòng ngừa, mà cho thấy một tỷ lệ đáng kể nguy cơ ở cấp độ dân số có thể liên quan đến các yếu tố có khả năng can thiệp.
Những yếu tố này trải dài từ tuổi trẻ đến tuổi già, bao gồm giáo dục, huyết áp, thính lực, hút thuốc, béo phì, trầm cảm, ít vận động, đái tháo đường, cholesterol LDL cao, mất thị lực, chấn thương sọ não, ô nhiễm không khí, uống rượu quá mức và cô lập xã hội.
APOE-e4 có làm mất tác dụng của việc thay đổi lối sống?
Không.
APOE-e4 là một biến thể di truyền đã được biết đến có liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức và bệnh Alzheimer.
Nghiên cứu này cho thấy những người mang APOE-e4 có xu hướng phát triển sa sút trí tuệ sớm hơn. Tuy nhiên, có yếu tố di truyền không có nghĩa một người chắc chắn sẽ mắc sa sút trí tuệ hoặc không thể hưởng lợi từ việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi.
Tuổi, gen và tiền sử gia đình là những yếu tố không thể thay đổi. Ngược lại, huyết áp, hút thuốc, đường huyết, vận động, cân nặng và nhiều yếu tố lối sống khác là những mục tiêu mà mỗi người có thể tác động đến ở những mức độ khác nhau.
Phụ nữ có nhiều năm sống không sa sút trí tuệ hơn nam giới?
Phân tích cũng ghi nhận sự khác biệt giữa nam và nữ.
Ở nhóm có cả ba yếu tố nguy cơ, phụ nữ có trung bình khoảng 18,1 năm sống không sa sút trí tuệ, so với 16,6 năm ở nam giới.
Tuy nhiên, điều này không đơn giản có nghĩa phụ nữ ít nguy cơ sa sút trí tuệ hơn.
Theo tác giả nghiên cứu, một phần đáng kể của sự khác biệt liên quan đến tỷ lệ tử vong thấp hơn ở phụ nữ. Vì phụ nữ thường sống lâu hơn và có nhiều khả năng đạt đến những độ tuổi mà nguy cơ sa sút trí tuệ cao nhất, nguy cơ mắc sa sút trí tuệ trong suốt cuộc đời của phụ nữ vẫn có thể cao hơn.
Người Việt Nam ở tuổi 40–60 nên làm gì để bảo vệ não?
Kết quả nghiên cứu có thể chuyển thành những mục tiêu sức khỏe khá thực tế.
1. Biết huyết áp của mình
Không nên chờ đến khi có đau đầu hoặc chóng mặt mới kiểm tra huyết áp. Tăng huyết áp thường không gây triệu chứng rõ ràng.
Nếu huyết áp tăng, cần trao đổi với nhân viên y tế để đánh giá và điều trị phù hợp.
2. Kiểm tra đường huyết và HbA1c khi có chỉ định
Đái tháo đường có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Kiểm tra đường huyết và HbA1c giúp phát hiện rối loạn đường huyết và đánh giá kiểm soát đường huyết ở người đã mắc đái tháo đường.
3. Không hút thuốc
Nếu đang hút thuốc, bỏ thuốc là một trong những thay đổi quan trọng nhất có thể thực hiện để bảo vệ tim mạch, phổi và sức khỏe tổng thể.
Người hút thuốc lâu năm vẫn có thể hưởng lợi từ việc bỏ thuốc.
4. Duy trì hoạt động thể chất
Hoạt động thể chất thường xuyên hỗ trợ kiểm soát huyết áp, đường huyết, cân nặng và sức khỏe tim mạch.
Có thể bắt đầu bằng những hoạt động đơn giản như:
- Đi bộ nhanh.
- Đạp xe.
- Bơi.
- Tập sức mạnh.
- Tập thăng bằng.
- Các bài tập phù hợp với tuổi và khả năng vận động.
5. Kiểm soát cân nặng và chế độ ăn
Thừa cân và béo phì có liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch và chuyển hóa. Một chế độ ăn giàu rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các nguồn protein phù hợp và chất béo lành mạnh có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch.
6. Kiểm tra cholesterol
Rối loạn lipid máu, đặc biệt LDL-cholesterol cao, là một trong những yếu tố nguy cơ tim mạch quan trọng và cũng được xem xét trong các chiến lược phòng ngừa suy giảm nhận thức.
7. Bảo vệ thính lực và thị lực
Không nên bỏ qua giảm thính lực hoặc giảm thị lực ở người lớn tuổi. Kiểm tra và điều trị phù hợp có thể giúp duy trì giao tiếp, hoạt động xã hội và sự tham gia vào các hoạt động nhận thức.
8. Duy trì đời sống xã hội và hoạt động trí óc
Đọc sách, học kỹ năng mới, giao tiếp với gia đình và bạn bè, tham gia các hoạt động cộng đồng và duy trì sở thích có thể giúp não tiếp tục được kích thích.
9. Ngủ đủ và cải thiện chất lượng giấc ngủ
Giấc ngủ có vai trò quan trọng đối với sức khỏe não. Nếu thường xuyên ngáy to, ngừng thở khi ngủ, buồn ngủ ban ngày hoặc mất ngủ kéo dài, nên trao đổi với nhân viên y tế để tìm nguyên nhân.
Một kế hoạch 5 bước để bảo vệ sức khỏe não từ tuổi 40
| Mục tiêu | Việc nên làm |
|---|---|
| Huyết áp | Đo huyết áp định kỳ và điều trị nếu được chẩn đoán tăng huyết áp |
| Đường huyết | Kiểm tra đường huyết/HbA1c khi phù hợp và kiểm soát đái tháo đường |
| Thuốc lá | Không hút thuốc hoặc xây dựng kế hoạch cai thuốc |
| Vận động | Duy trì hoạt động thể chất thường xuyên và phù hợp |
| Sức khỏe não | Ngủ tốt, giao tiếp xã hội, hoạt động trí óc và kiểm tra thính lực/thị lực |
Sa sút trí tuệ có thể phòng ngừa hoàn toàn không?
Không.
Hiện chưa có cách nào đảm bảo một người chắc chắn không mắc sa sút trí tuệ.
Tuổi cao, yếu tố di truyền, tiền sử gia đình và nhiều yếu tố khác vẫn đóng vai trò quan trọng.
Điều mà nghiên cứu hiện nay cho thấy là chúng ta có thể giảm hoặc trì hoãn một phần nguy cơ bằng cách kiểm soát những yếu tố có thể thay đổi.
Do đó, mục tiêu thực tế không phải là “ngăn chặn hoàn toàn Alzheimer” mà là kéo dài số năm sống khỏe mạnh, độc lập và không bị suy giảm nhận thức đáng kể.
Nghiên cứu này có những hạn chế gì?
Đây là phần đặc biệt quan trọng khi đọc các tiêu đề như “thêm 13 năm không sa sút trí tuệ”.
Thứ nhất: Đây là nghiên cứu quan sát
Các nhà nghiên cứu quan sát mối liên hệ giữa những yếu tố nguy cơ và kết cục sức khỏe trong thời gian dài. Thiết kế này không thể chứng minh quan hệ nhân quả tuyệt đối.
Thứ hai: 13 năm không phải con số dành cho từng cá nhân
Con số 12,6 năm phản ánh sự khác biệt về tuổi thọ không sa sút trí tuệ giữa các nhóm nghiên cứu. Nó không có nghĩa một người bỏ thuốc hoặc kiểm soát huyết áp hôm nay sẽ tự động được “cộng thêm 13 năm”.
Thứ ba: Sa sút trí tuệ là một nhóm bệnh phức tạp
Nghiên cứu đánh giá sa sút trí tuệ nói chung, chứ không phải chỉ bệnh Alzheimer được xác nhận bằng xét nghiệm sinh học hoặc giải phẫu bệnh. Bài viết cũng lưu ý điểm này khi trao đổi với chuyên gia.
Thứ tư: Không phải tất cả yếu tố nguy cơ đều được đưa vào mô hình chính
Ba yếu tố được chọn vì ARIC có dữ liệu nhất quán về chúng. Trong thực tế, nguy cơ sa sút trí tuệ chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác như vận động, cholesterol, béo phì, thính lực, trầm cảm, giáo dục, hoạt động nhận thức, rượu và môi trường.
Điều gì quan trọng nhất đối với sức khỏe não?
Nếu phải rút gọn nghiên cứu thành một thông điệp đơn giản, đó là:
“Bảo vệ mạch máu cũng là một cách bảo vệ não.”
Huyết áp cao, đái tháo đường và hút thuốc không phải là những nguyên nhân duy nhất của sa sút trí tuệ. Nhưng chúng là những yếu tố quan trọng có thể can thiệp, đặc biệt trong giai đoạn trung niên.
Thay vì đợi đến tuổi 70 hoặc 80 mới bắt đầu quan tâm đến trí nhớ, việc kiểm soát sức khỏe tim mạch và chuyển hóa từ tuổi 40–60 có thể là một khoản đầu tư dài hạn cho sức khỏe não bộ.
Kết luận
Tránh tăng huyết áp, đái tháo đường và hút thuốc ở tuổi trung niên có liên quan đến nhiều năm sống không sa sút trí tuệ hơn. Trong nghiên cứu trên 12.409 người, những người không có cả ba yếu tố nguy cơ có khoảng 30,1 năm sống không sa sút trí tuệ tính từ tuổi 55, so với khoảng 17,5 năm ở những người có cả ba yếu tố — chênh lệch khoảng 12,6 năm.
Tuy nhiên, đây là mối liên hệ từ nghiên cứu quan sát, không phải bằng chứng rằng một cá nhân sẽ chắc chắn được thêm 13 năm không sa sút trí tuệ. Kết quả nên được hiểu như một lời nhắc rằng kiểm soát sức khỏe mạch máu càng sớm càng tốt có thể góp phần bảo vệ cả tuổi thọ và sức khỏe nhận thức.
Để bảo vệ não lâu dài, đừng chỉ tập trung vào một yếu tố. Hãy tiếp cận toàn diện: kiểm soát huyết áp và đường huyết, không hút thuốc, vận động thường xuyên, duy trì cân nặng phù hợp, kiểm soát cholesterol, ngủ đủ, chăm sóc thính lực và thị lực, duy trì hoạt động trí óc và kết nối xã hội.
Câu hỏi thường gặp
Ba yếu tố nào có thể làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ ở tuổi trung niên?
Nghiên cứu tập trung vào ba yếu tố: tăng huyết áp, đái tháo đường và hút thuốc. Những người có nhiều yếu tố nguy cơ hơn có thời gian sống không sa sút trí tuệ ngắn hơn trong phân tích.
Có thật sự có thể sống thêm 13 năm không bị sa sút trí tuệ?
Không nên hiểu theo nghĩa cá nhân. Khoảng 12,6 năm là sự khác biệt về thời gian sống không sa sút trí tuệ giữa các nhóm trong nghiên cứu. Đây là nghiên cứu quan sát nên không thể khẳng định một người cụ thể sẽ được thêm đúng 13 năm.
Tăng huyết áp có làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ không?
Tăng huyết áp là một yếu tố nguy cơ mạch máu quan trọng có liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ. Kiểm soát huyết áp là một phần quan trọng của chăm sóc sức khỏe tim mạch và não bộ.
Đái tháo đường có làm tăng nguy cơ Alzheimer không?
Đái tháo đường có liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ. Nghiên cứu này xem đái tháo đường là một trong ba yếu tố nguy cơ mạch máu chính được phân tích.
Bỏ thuốc lá có giúp bảo vệ não không?
Bỏ thuốc lá có lợi cho sức khỏe mạch máu và tim phổi, đồng thời có thể góp phần giảm các yếu tố nguy cơ liên quan đến suy giảm nhận thức. Đây là một trong những thay đổi lối sống quan trọng nhất có thể thực hiện.
Ở tuổi 40 có cần kiểm tra huyết áp và đường huyết không?
Việc kiểm tra phụ thuộc vào tuổi, tiền sử gia đình, cân nặng, triệu chứng và các yếu tố nguy cơ cá nhân. Tuy nhiên, các tác giả nghiên cứu nhấn mạnh việc biết huyết áp và tình trạng đường huyết từ tuổi trung niên để có thể can thiệp sớm khi cần thiết.
APOE-e4 có nghĩa là chắc chắn sẽ mắc Alzheimer không?
Không. APOE-e4 là một yếu tố di truyền liên quan đến nguy cơ, nhưng không quyết định chắc chắn một người sẽ mắc bệnh. Nguy cơ sa sút trí tuệ chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố di truyền, sức khỏe và môi trường.
Có thể phòng ngừa hoàn toàn sa sút trí tuệ không?
Hiện chưa có cách nào đảm bảo phòng ngừa hoàn toàn sa sút trí tuệ. Tuy nhiên, nhiều yếu tố nguy cơ có thể thay đổi và việc kiểm soát chúng có thể giúp giảm hoặc trì hoãn nguy cơ ở cấp độ cá nhân và dân số.
Nguồn tham khảo khoa học
- Weiss J, et al. Association of Midlife Vascular Health with Dementia-Free Life Expectancy and Years Lived with Dementia. Alzheimer's & Dementia. 2025.
- Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC) Study, một nghiên cứu đoàn hệ theo dõi dài hạn về các yếu tố nguy cơ tim mạch và sức khỏe.
