Ăn cà chua mỗi ngày có thể giúp giảm mỡ gan? Nghiên cứu mới nói gì
Ăn cà chua mỗi ngày có thể giúp giảm lượng mỡ tích tụ trong gan ở người mắc bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD), theo một thử nghiệm ngẫu nhiên mới. Tuy nhiên, kết quả mới chỉ cho thấy một tín hiệu tích cực trong thời gian ngắn và chưa đủ để khẳng định cà chua có thể điều trị hoặc làm đảo ngược bệnh gan nhiễm mỡ.
Trong nghiên cứu kéo dài 6 tuần, những người mắc MASLD ăn khoảng 200 g cà chua tươi và 50 g sốt cà chua mỗi ngày có mức giảm tình trạng gan nhiễm mỡ lớn hơn nhóm không ăn cà chua. Điều đáng chú ý là sự cải thiện này xảy ra mà không có thay đổi đáng kể về cân nặng hoặc chỉ số BMI.
Đọc thêm tin tức y học
Gan nhiễm mỡ MASLD là gì?
MASLD (Metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease) là tên gọi hiện nay của nhóm bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa. Đặc điểm chính của bệnh là sự tích tụ quá nhiều chất béo trong gan, đồng thời người bệnh có ít nhất một yếu tố nguy cơ chuyển hóa – tim mạch như thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, rối loạn đường huyết hoặc các bất thường chuyển hóa khác.
MASLD trước đây thường được gọi là NAFLD – bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Việc thay đổi thuật ngữ phản ánh sự hiểu biết ngày càng rõ hơn rằng rối loạn chuyển hóa đóng vai trò quan trọng trong bệnh.
Ở một số người, MASLD có thể tiến triển thành dạng viêm gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa, sau đó dẫn đến xơ hóa gan, xơ gan và thậm chí ung thư gan.
Vì vậy, kiểm soát cân nặng, đường huyết, huyết áp, lipid máu, chế độ ăn và hoạt động thể chất đóng vai trò quan trọng trong quản lý bệnh.
Nghiên cứu mới về cà chua và mỡ gan
Nghiên cứu được đề cập trong bài viết là một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng mang tính thăm dò, được thực hiện ở người trưởng thành mắc MASLD.
Nghiên cứu tuyển 79 người trưởng thành mắc MASLD. Một số đối tượng được loại khỏi nghiên cứu, trong đó có những người uống rượu vượt quá mức quy định và những người có BMI từ 30 trở lên.
Những người tham gia được chia thành hai nhóm:
- Nhóm can thiệp: ăn 200 g cà chua tươi và 50 g sốt cà chua mỗi ngày.
- Nhóm đối chứng: thực hiện chế độ ăn không có cà chua.
Những người tham gia được yêu cầu duy trì lối sống thông thường trong thời gian nghiên cứu. Can thiệp kéo dài 6 tuần.
Các nhà nghiên cứu đánh giá nhiều chỉ số, bao gồm lượng mỡ trong gan, độ cứng gan, thành phần cơ thể và một số chỉ số chuyển hóa.
Kết quả: Ăn cà chua làm giảm mỡ gan?
Có tín hiệu tích cực, nhưng cần diễn giải thận trọng.
Cả hai nhóm đều có mức giảm tình trạng gan nhiễm mỡ sau 6 tuần. Tuy nhiên, mức giảm ở nhóm ăn cà chua hằng ngày lớn hơn đáng kể so với nhóm đối chứng.
Theo dữ liệu được báo cáo, chỉ số đánh giá mỡ gan bằng phương pháp đo độ suy giảm có kiểm soát (CAP) giảm khoảng 35 dB/m ở nhóm can thiệp so với khoảng 18 dB/m ở nhóm đối chứng.
Điều này gợi ý rằng việc bổ sung cà chua vào chế độ ăn có thể có tác động thuận lợi đến lượng mỡ tích tụ trong gan.
| Đặc điểm nghiên cứu | Kết quả |
|---|---|
| Số người tham gia | 79 người |
| Đối tượng | Người trưởng thành mắc MASLD |
| Thời gian can thiệp | 6 tuần |
| Cà chua tươi | 200 g/ngày |
| Sốt cà chua | 50 g/ngày |
| Thay đổi mỡ gan | Giảm nhiều hơn ở nhóm ăn cà chua |
| Cân nặng/BMI | Không có khác biệt đáng kể giữa hai nhóm |
| Độ cứng gan | Không có thay đổi đáng kể |
| Men gan và lipid máu | Không có khác biệt đáng kể |
Kết quả nghiên cứu cho thấy tác động lên mỡ gan có thể xảy ra mà không cần giảm cân đáng kể. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa cà chua có thể thay thế giảm cân hoặc các phương pháp điều trị MASLD đã được chứng minh.
Vì sao cà chua có thể có lợi cho gan?
Cà chua chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học. Một trong những chất được quan tâm nhiều nhất là lycopene – một carotenoid tạo nên màu đỏ đặc trưng của cà chua.
Lycopene có đặc tính chống oxy hóa và đang được nghiên cứu về khả năng ảnh hưởng đến nhiều con đường liên quan đến stress oxy hóa, viêm và chuyển hóa lipid.
Một tổng quan khoa học năm 2026 cũng đánh giá tiềm năng của lycopene có nguồn gốc từ cà chua trong bệnh gan nhiễm mỡ, đồng thời nhấn mạnh rằng khả năng hấp thu lycopene phụ thuộc vào nguồn thực phẩm và cách chế biến.
1. Lycopene và stress oxy hóa
Stress oxy hóa là một trong những cơ chế được cho là có liên quan đến tổn thương gan trong các bệnh chuyển hóa.
Các chất chống oxy hóa như lycopene có thể giúp trung hòa một số gốc tự do trong điều kiện thực nghiệm. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa tác dụng sinh học tiềm năng và hiệu quả điều trị bệnh đã được chứng minh trên người.
2. Lycopene và quá trình viêm
Viêm mạn tính mức độ thấp có thể đi kèm với béo phì, kháng insulin và MASLD.
Một số nghiên cứu tiền lâm sàng và quan sát cho thấy lycopene có thể tác động đến các con đường liên quan đến viêm. Tuy nhiên, nghiên cứu về cà chua lần này không chứng minh rằng giảm viêm là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến giảm mỡ gan.
3. Ảnh hưởng đến chuyển hóa lipid
MASLD liên quan mật thiết đến quá trình xử lý và lưu trữ chất béo trong gan.
Các hợp chất thực vật trong cà chua có thể ảnh hưởng đến một số cơ chế chuyển hóa lipid, nhưng cần thêm nghiên cứu để xác định chính xác vai trò của từng thành phần.
Ăn cà chua sống hay nấu chín tốt hơn cho gan?
Nghiên cứu mới sử dụng cả cà chua tươi và sốt cà chua, vì vậy không thể kết luận rằng cà chua sống tốt hơn hoặc cà chua nấu chín tốt hơn đối với MASLD.
Thực tế, quá trình chế biến có thể làm thay đổi khả năng hấp thu một số carotenoid. Lycopene là chất tan trong chất béo và khả năng hấp thu có thể bị ảnh hưởng bởi cách chế biến và thành phần của bữa ăn.
Vì nghiên cứu sử dụng đồng thời 200 g cà chua tươi và 50 g sốt cà chua, chúng ta cũng chưa biết thành phần nào chịu trách nhiệm chính cho sự giảm mỡ gan.
Các nhà nghiên cứu không đo nồng độ lycopene và carotenoid trong máu của người tham gia, do đó chưa thể xác định chắc chắn liệu lycopene có phải yếu tố chính tạo ra hiệu quả quan sát được hay không.
Có thể dùng cà chua để chữa gan nhiễm mỡ không?
Không.
Kết quả nghiên cứu không đủ để kết luận cà chua là một phương pháp điều trị gan nhiễm mỡ.
Cần phân biệt giữa hai khái niệm:
- Giảm lượng mỡ trong gan: đây là kết quả được quan sát trong nghiên cứu.
- Làm chậm hoặc đảo ngược tiến triển bệnh: nghiên cứu chưa chứng minh được điều này.
Sau 6 tuần, các nhà nghiên cứu không ghi nhận sự khác biệt đáng kể giữa hai nhóm về độ cứng gan, men gan, lipid máu hoặc BMI.
Do đó, việc giảm mỡ gan trên hình ảnh chưa thể được xem là bằng chứng cho thấy cà chua làm giảm nguy cơ xơ hóa, xơ gan hoặc các biến chứng lâu dài của MASLD.
Ăn bao nhiêu cà chua mỗi ngày?
Trong nghiên cứu này, lượng cà chua được sử dụng là:
- 200 g cà chua tươi/ngày.
- 50 g sốt cà chua/ngày.
- Thời gian: 6 tuần.
Tuy nhiên, đây không phải là liều điều trị chính thức cho MASLD.
Không nên hiểu rằng mọi người mắc gan nhiễm mỡ bắt buộc phải ăn đúng 250 g sản phẩm cà chua mỗi ngày để điều trị bệnh.
Điều quan trọng hơn là đưa cà chua vào một chế độ ăn tổng thể lành mạnh, chẳng hạn chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải với nhiều rau củ, trái cây nguyên quả, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, cá, các loại hạt và chất béo không bão hòa.
Cà chua có thể thay thế giảm cân trong điều trị gan nhiễm mỡ không?
Không.
Đây là điểm đặc biệt quan trọng đối với người đang mắc MASLD kèm thừa cân hoặc béo phì.
Cà chua có thể là một thành phần hữu ích trong chế độ ăn lành mạnh, nhưng không nên xem nó là “thực phẩm đốt mỡ gan”.
Những thay đổi về cân nặng và chuyển hóa vẫn giữ vai trò quan trọng trong quản lý bệnh. Một tổng quan về dinh dưỡng trong MASLD năm 2026 nhấn mạnh vai trò của can thiệp dinh dưỡng và lối sống trong phòng ngừa và quản lý bệnh.
Đặc biệt, đối với những người có béo phì, các chuyên gia được Medical News Today phỏng vấn lưu ý rằng giảm cân bền vững có bằng chứng mạnh hơn về cải thiện viêm gan nhiễm mỡ và xơ hóa so với việc tập trung vào một loại thực phẩm riêng lẻ.
Những ai có thể cân nhắc bổ sung cà chua vào chế độ ăn?
Đối với đa số người trưởng thành, cà chua là một loại thực phẩm giàu dinh dưỡng và có thể được đưa vào chế độ ăn cân bằng.
Người mắc MASLD có thể sử dụng cà chua như một phần của chế độ ăn lành mạnh, đặc biệt khi cà chua thay thế những thực phẩm giàu năng lượng, đường bổ sung hoặc chất béo bão hòa.
Ví dụ, có thể sử dụng cà chua trong:
- Salad rau củ.
- Súp rau củ.
- Các món cá hoặc thịt nạc.
- Món đậu và ngũ cốc nguyên hạt.
- Sốt cà chua tự chế với ít đường và muối.
- Các món ăn theo kiểu Địa Trung Hải.
Cẩn thận với sốt cà chua chế biến sẵn
Không phải mọi sản phẩm “từ cà chua” đều có giá trị dinh dưỡng giống nhau.
Một số loại nước sốt cà chua đóng chai hoặc thực phẩm chế biến từ cà chua có thể chứa nhiều:
- Đường bổ sung.
- Muối.
- Dầu hoặc chất béo.
- Năng lượng.
Do đó, nếu mục tiêu là xây dựng chế độ ăn có lợi cho gan, nên ưu tiên cà chua nguyên quả hoặc các sản phẩm cà chua ít đường, ít muối và ít năng lượng bổ sung.
Điều này đặc biệt quan trọng ở người mắc MASLD kèm béo phì, đái tháo đường hoặc kháng insulin.
Ai cần thận trọng khi ăn nhiều cà chua?
Mặc dù cà chua thường an toàn đối với phần lớn mọi người, một số người có thể gặp vấn đề khi ăn nhiều cà chua hoặc các sản phẩm từ cà chua.
Người mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản
Cà chua và các sản phẩm có tính acid có thể làm trầm trọng hơn triệu chứng ở một số người mắc GERD.
Nếu sau khi ăn cà chua xuất hiện ợ nóng, đau rát sau xương ức hoặc trào ngược, nên điều chỉnh lượng sử dụng và trao đổi với bác sĩ nếu triệu chứng kéo dài.
Người mắc đái tháo đường hoặc kháng insulin
Bản thân cà chua nguyên quả thường không phải thực phẩm giàu đường. Tuy nhiên, một số món ăn hoặc nước sốt cà chua chế biến sẵn có thể chứa nhiều đường và năng lượng.
Do đó, cần xem xét toàn bộ thành phần của sản phẩm thay vì chỉ dựa vào tên gọi “sốt cà chua”.
Những hạn chế quan trọng của nghiên cứu
Đây là phần rất quan trọng khi đánh giá kết quả.
1. Chỉ có 79 người tham gia
Quy mô nghiên cứu tương đối nhỏ. Vì vậy, kết quả cần được xác nhận ở những nghiên cứu lớn hơn.
2. Thời gian chỉ kéo dài 6 tuần
Sáu tuần là khoảng thời gian ngắn để đánh giá một bệnh gan mạn tính.
Nghiên cứu chưa thể trả lời liệu việc ăn cà chua lâu dài có làm giảm nguy cơ viêm gan, xơ hóa hoặc xơ gan hay không.
3. Đối tượng nghiên cứu được lựa chọn khá đặc biệt
Nghiên cứu loại trừ những người có BMI từ 30 trở lên và một số nhóm đối tượng khác. Trong thực hành lâm sàng, nhiều người mắc MASLD lại có béo phì, đái tháo đường type 2 hoặc nhiều yếu tố nguy cơ chuyển hóa cùng lúc.
Do đó, khả năng áp dụng kết quả cho toàn bộ người mắc MASLD còn hạn chế.
4. Phần lớn người tham gia là nam giới
Việc có tỷ lệ nam giới cao trong nghiên cứu khiến cần thêm dữ liệu để xác định liệu kết quả có tương tự ở phụ nữ hay không.
5. Không biết chính xác thành phần nào của cà chua tạo ra hiệu quả
Nhóm can thiệp sử dụng đồng thời cà chua tươi và sốt cà chua.
Do đó, nghiên cứu chưa thể xác định hiệu quả đến từ cà chua tươi, sốt cà chua, lycopene, carotenoid hay sự kết hợp của nhiều thành phần.
6. Chưa chứng minh cải thiện bệnh gan về mặt lâm sàng
Mặc dù lượng mỡ gan giảm, nghiên cứu không ghi nhận những thay đổi đáng kể về nhiều chỉ số quan trọng khác như độ cứng gan, men gan, lipid máu, BMI và thành phần cơ thể.
Cà chua nên được nhìn nhận như thế nào trong chế độ ăn cho người gan nhiễm mỡ?
Cách tiếp cận hợp lý nhất là xem cà chua như một thành phần của chế độ ăn lành mạnh, thay vì một “thuốc điều trị gan nhiễm mỡ”.
Một chế độ ăn có lợi cho sức khỏe chuyển hóa thường ưu tiên:
- Rau củ đa dạng.
- Trái cây nguyên quả với khẩu phần phù hợp.
- Các loại đậu.
- Ngũ cốc nguyên hạt.
- Cá và nguồn protein lành mạnh.
- Các loại hạt.
- Dầu thực vật giàu chất béo không bão hòa.
Đồng thời, nên hạn chế:
- Đồ uống có đường.
- Thực phẩm siêu chế biến.
- Đường bổ sung quá mức.
- Chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa.
- Ăn quá nhiều năng lượng so với nhu cầu.
- Rượu bia ở những người được bác sĩ khuyến cáo hạn chế hoặc tránh.
Ăn cà chua mỗi ngày có tốt cho gan không?
Có thể có lợi, nhưng bằng chứng hiện tại vẫn còn sơ bộ.
Thử nghiệm mới cung cấp bằng chứng ban đầu rằng việc ăn cà chua hằng ngày có thể làm giảm lượng mỡ tích tụ trong gan ở một nhóm người mắc MASLD.
Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ kéo dài 6 tuần và chưa chứng minh được sự cải thiện về xơ hóa gan hoặc các kết cục lâm sàng quan trọng.
Do đó, thay vì nghĩ rằng “ăn cà chua sẽ chữa gan nhiễm mỡ”, cách hiểu chính xác hơn là:
Cà chua có thể là một thành phần hữu ích trong chế độ ăn lành mạnh dành cho người mắc MASLD, và nghiên cứu mới cung cấp thêm bằng chứng ban đầu cho khả năng giảm mỡ gan.
Những điều người bệnh gan nhiễm mỡ cần nhớ
- Một nghiên cứu ngẫu nhiên thăm dò trên 79 người mắc MASLD cho thấy ăn cà chua hằng ngày có thể làm giảm mỡ gan.
- Nhóm can thiệp sử dụng khoảng 200 g cà chua tươi + 50 g sốt cà chua mỗi ngày trong 6 tuần.
- Mức giảm mỡ gan ở nhóm ăn cà chua lớn hơn nhóm đối chứng.
- Hiệu quả xảy ra mà không có thay đổi đáng kể về cân nặng hoặc BMI.
- Chưa ghi nhận cải thiện đáng kể về độ cứng gan, men gan, lipid máu hoặc nhiều chỉ số chuyển hóa khác.
- Lycopene là một hợp chất trong cà chua được quan tâm, nhưng nghiên cứu chưa chứng minh lycopene là nguyên nhân trực tiếp của hiệu quả.
- Cà chua không phải thuốc chữa gan nhiễm mỡ và không thay thế giảm cân, vận động hoặc điều trị y khoa.
- Cần nghiên cứu lớn hơn và dài hạn hơn trước khi đưa ra khuyến cáo điều trị cụ thể.
Câu hỏi thường gặp về ăn cà chua và gan nhiễm mỡ
Ăn cà chua mỗi ngày có giảm mỡ gan không?
Một thử nghiệm ngẫu nhiên thăm dò trên 79 người mắc MASLD cho thấy nhóm ăn cà chua tươi và sốt cà chua hằng ngày trong 6 tuần có mức giảm mỡ gan lớn hơn nhóm đối chứng. Tuy nhiên, cần thêm nghiên cứu để xác nhận kết quả và xác định lợi ích lâu dài.
Người bị gan nhiễm mỡ nên ăn bao nhiêu cà chua mỗi ngày?
Trong nghiên cứu mới, người tham gia ăn 200 g cà chua tươi và 50 g sốt cà chua mỗi ngày. Tuy nhiên, đây không phải liều điều trị chính thức cho MASLD. Lượng cà chua phù hợp cần được xem xét trong tổng thể chế độ ăn và tình trạng sức khỏe của từng người.
Cà chua có chữa được gan nhiễm mỡ không?
Chưa có bằng chứng cho thấy cà chua có thể chữa khỏi gan nhiễm mỡ. Nghiên cứu mới chỉ cho thấy khả năng giảm lượng mỡ trong gan trong một nhóm người mắc MASLD sau 6 tuần.
Lycopene trong cà chua có tốt cho gan không?
Lycopene có đặc tính chống oxy hóa và đang được nghiên cứu về vai trò tiềm năng trong bệnh gan nhiễm mỡ. Tuy nhiên, chưa thể khẳng định lycopene là thành phần duy nhất hoặc chính chịu trách nhiệm cho kết quả của nghiên cứu mới.
Người bị gan nhiễm mỡ nên ăn cà chua sống hay nấu chín?
Nghiên cứu sử dụng cả cà chua tươi và sốt cà chua nên chưa thể kết luận dạng nào tốt hơn. Cà chua có thể được sử dụng linh hoạt trong chế độ ăn, ưu tiên các cách chế biến không làm tăng quá nhiều đường, muối hoặc năng lượng.
Ăn cà chua có thay thế giảm cân trong điều trị gan nhiễm mỡ không?
Không. Đối với người thừa cân hoặc béo phì mắc MASLD, kiểm soát cân nặng và cải thiện sức khỏe chuyển hóa vẫn là những thành phần quan trọng của điều trị. Cà chua nên được xem là một phần của chế độ ăn lành mạnh chứ không phải phương pháp thay thế.
Người bị trào ngược dạ dày có nên ăn cà chua?
Một số người mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản có thể thấy triệu chứng nặng hơn sau khi ăn cà chua hoặc các sản phẩm có tính acid. Nếu cà chua gây ợ nóng hoặc trào ngược, nên điều chỉnh khẩu phần và trao đổi với nhân viên y tế nếu triệu chứng kéo dài.
Kết luận
Ăn cà chua mỗi ngày có thể giúp giảm lượng mỡ tích tụ trong gan ở người mắc MASLD, theo một thử nghiệm ngẫu nhiên thăm dò mới.
Những người tham gia ăn khoảng 200 g cà chua tươi và 50 g sốt cà chua mỗi ngày trong 6 tuần có mức giảm gan nhiễm mỡ lớn hơn nhóm đối chứng. Kết quả này đặc biệt đáng chú ý vì sự thay đổi không đi kèm với giảm cân đáng kể.
Tuy nhiên, nghiên cứu vẫn có quy mô nhỏ, thời gian ngắn và đối tượng được lựa chọn khá đặc biệt. Quan trọng hơn, nghiên cứu chưa chứng minh cà chua cải thiện xơ hóa gan, men gan, kháng insulin hoặc làm chậm tiến triển MASLD.
Vì vậy, người bệnh không nên coi cà chua là “thuốc chữa gan nhiễm mỡ”. Thay vào đó, cà chua có thể được đưa vào một chế độ ăn lành mạnh, giàu thực vật và phù hợp với mục tiêu kiểm soát cân nặng và chuyển hóa.
Thông điệp quan trọng nhất: một loại thực phẩm riêng lẻ khó có thể quyết định sức khỏe của gan. Đối với MASLD, hiệu quả lâu dài phụ thuộc vào việc kiểm soát toàn diện cân nặng, đường huyết, huyết áp, lipid máu, chế độ ăn, hoạt động thể chất và các yếu tố nguy cơ chuyển hóa khác.
Nguồn tham khảo:
- Mare R, Ferro Y, Maurotti S, et al. A carotenoid-rich functional tomato sauce reduces liver fat content in adults with metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease: a randomized clinical trial. European Journal of Nutrition. 2026.
- Mokhtarian M, et al. More efficient and precise toward application of tomato-derived lycopene... in fatty liver disease. Food Chemistry. 2026.
Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm cung cấp thông tin sức khỏe và khoa học, không thay thế cho chẩn đoán, điều trị hoặc tư vấn trực tiếp từ bác sĩ. Người đang điều trị MASLD không nên tự ý thay đổi thuốc hoặc chế độ điều trị dựa trên một nghiên cứu dinh dưỡng đơn lẻ.
